Kasım ayı indirimlerinin başlamasıyla birlikte internetten alışveriş yoğunluğu artarken, uzmanlar sahte yorumlara karşı tüketicileri uyarıyor.
Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, özellikle internet ortamında yapılan yorumlarda sahte hesapların tüketiciyi yanıltmaya yönelik en büyük tehlikeyi oluşturduğunu belirtiyor. Ağaoğlu, “‘Ben aldım, kullandım, harika ürün’ gibi yorumlar sahte hesaplardan geliyor ve aslında gerçek bir müşteri deneyimini yansıtmıyor. Tüketicilerin bu tür durumlara karşı bilinçli olması, şüpheli yorumları ekran görüntüsü veya video ile kaydederek Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na bildirmesi gerekiyor. Bu sayede ciddi yaptırımlar uygulanabiliyor; haksız ticari uygulamalarda 86 bin liradan 860 bin liraya kadar cezalar söz konusu” ifadelerini kullandı.
Ticaret Bakanlığı, 2023 yılında internetten yapılan alışverişlerde tüketicilerin aldatılmaması amacıyla, ‘Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz’ yayımladı. Kılavuzla birlikte, sahte yorumlar üzerinden tüketiciyi yanıltan satıcılara ve bu yorumlara yer veren platformlara ağır yaptırımlar getirildi. Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı ve İstanbul Çevre Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi Aydın Ağaoğlu, özellikle ‘fake hesap’ adı verilen sahte hesaplar üzerinden yapılan yorumların ciddi bir aldatma yöntemi olduğunu vurgulayarak, tüketicileri dikkatli olmaya çağırdı.
Aydın Ağaoğlu, “Ticaret Bakanlığı, internetten özellikle alışveriş yaparken tüketicilerin aldatılmaması için bir tüketici değerlendirmeleri hakkında kılavuz yayınladı. Bu noktada hem o yanıltıcı yorumlara yer veren, yayınlayan kuruluş hem de o yorumlar üzerinden tüketiciyi aldatmaya kalkan satıcılar yaptırımla karşı karşıya kalabiliyorlar. Nitekim Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu zaman zaman bu konuda kestiği cezalarla ilgili açıklama yapıyor. Bu noktada tüketiciler dikkatli olmalı; çünkü özellikle içinde bulunduğumuz Kasım ayında ‘İndirim var’ diye düşünüyoruz. Replika ya da sahte ürünler piyasaya sürüldüğü gibi bazen de dolandırıcılık yapılabiliyor. En masum olanı da yalancı indirim. Yani önce bindirip sonra indiriyorlar” dedi.
Ağaoğlu, Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemelerine göre ürün fiyatlarının geriye dönük 10 günün en düşük fiyatı üzerinden belirlenmesi gerektiğini hatırlatarak, “Oysa Ticaret Bakanlığı’nın yapmış olduğu düzenlemelere göre fiyatı belirlemek için 10 gün geriye dönüp bakacak, en düşük fiyat neyse ondan indirim yapacak. Yani bir ürün 500 liradan satılmış, 10 gün içinde bin liradan satılmışsa, bin lirayı çizip 500 lira yapamayacak. 500 liradan indirim yapması gerekiyor. Aksi halde bu yanıltıcı olur ve tüketici 500 lira üzerinden yüzde 50 indirim istemeye hak kazanabilir. Ticaret Bakanlığı da bu tür ilanları hem yasaklar hem de yaptırımı uygulayabilir” dedi.
Ağaoğlu, internet ortamındaki sahte yorumlara da dikkat çekerek, “Burada en çok tüketicileri yanıltan, özellikle internet ortamında yapılan yorumlarda sahte, fake hesap denilen hesaplardan tüketici algısını yanıltmak ve tüketiciyi kandırmaya yönelik yorumlar. ‘Ben aldım, kullandım, harika ürün’ diye yazıyor ama onu yazan aslında gerçek bir müşteri değil ve başka tüketicileri aldatma amaçlı olabiliyor bunlar. Bunlara karşı tüketiciler dikkatli olsunlar ve ciddi bir araştırma yapmadan bilmedikleri, tanımadıkları firmadan almasınlar” ifadelerini kullandı. Ağaoğlu, “Tanınmış, bilinen internet satış portallarından bile sahte ürün gelebiliyor ya da yalancı indirim yapılmış olabiliyor. Tüketici gözünü açsın, tüketiciyi koruyan kanunlar var. Alo 175 Tüketici İhbar Hattı 7gün 24 saat hizmet veriyor. Ayrıca tüketiciler internet arama motorlarında ‘Reklam Kurulu Şikayet’ yazdıkları takdirde karşılarına gelen internet sitesinden şikayetlerini hem görselleri hem de varsa videosunu eklemek suretiyle gönderebiliyorlar” dedi.
Ağaoğlu, aldatılan tüketicilerin yasal haklarını da hatırlatarak, “Bu şekilde aldatılan bir tüketici, 149 bin lira altındaysa uğradığı zarar için Tüketici Hakem Heyetlerine de internet üzerinden başvurabilir. Malum teknoloji çağındayız. E-Devlet şifresiyle internetten Tüketici Hakem Heyetine başvururken, aldatılan tüketici uğradığı zararla birlikte manevi, makul bir tazminat da ödenmesini isteyebilir. Örneğin 360 lira pideye ödediyse, ben olsam 3 bin 600 lira da manevi tazminat isterdim; ‘Beni aç bıraktın, uğraştırdın, kandırmaya teşebbüs ettin’ diye. Yargıtay’ın son kararına göre de Tüketici Hakem Heyetleri, kendi bakabilecekleri parasal sınırların altında kalmak kaydıyla manevi tazminata hükmedebiliyorlar” diye konuştu.
Ağaoğlu, “Tüketiciler dikkatli olsunlar, şüpheye düştükleri yorumların mutlaka ekran görüntüsünü alıp Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na iletsinler. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, 81 ildeki örgütlerinden hangisinin bölgesindeyse onlara iletir ve gerekli incelemeleri yapılarak yaptırım uygulayacağı gibi o yorumları da kaldırtır. Şüpheli yorumlara, çok öven yorumlara dikkat etmek lazım. Ayrıca orada tenkit edici yani eleştirel yorumları da satıcı veya o internet portalı kaldırıyorsa bu da yasak; bu da yaptırım gerektirir. Böyle olumsuz yorumu kaldırılan tüketiciler de Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na şikayetlerini iletmelidirler” dedi.
Ağaoğlu, “Bu durumda çok ciddi yaptırımlar var. Şayet böyle haksız bir ticari uygulama yapılıyorsa 86 bin liradan 860 bin liraya varan cezalar var. Aldatıcı ticari ilan yapılıyorsa da bu noktada ciddi, milyonlara varan cezalar söz konusu. Tabii yapıldığı mecra, bu yanıltıcı ilanı yapan kurum ve bunun yurt çapında mı yoksa yerel olarak mı yapıldığına göre de ceza oranları, miktarları değişebiliyor” ifadelerini kullandı.
