Dünyada merkez bankalarının bağımsızlığı, artan siyasi baskılar nedeniyle tartışma konusu oldu. Para politikası ile kamu maliyesi arasındaki çizgi birçok ülkede giderek silikleşiyor.
The Economist’in değerlendirmesine göre, sadece ABD Merkez Bankası (Fed) değil, dünyanın farklı bölgelerindeki merkez bankaları da siyasetin etkisiyle daha fazla karşı karşıya kalıyor.
ABD’de Fed Başkanı Jerome Powell, merkez bankası binasının yenilenmesine ilişkin Adalet Bakanlığı’nın soruşturmasıyla karşı karşıya bulunuyor. Bu soruşturma, ABD yönetiminin Fed’e yönelik tutumunun son yıllardaki en sert müdahaleleri arasında gösterilirken, Powell’ın görev süresinin mayıs ayında sona erecek olması da yeni başkan atanması sürecinde siyaseti tartışmaların merkezine taşıyor.
Merkez bankası bağımsızlığı, II. Dünya Savaşı sonrasında düşük enflasyon ve daha istikrarlı büyüme performanslarıyla birlikte öncelik haline geldi. Özellikle 1990’lardan itibaren gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde merkez bankası bağımsızlığının güçlenmesi, ülkeler arasındaki enflasyon farklarının azalmasını sağladı. Ancak yüksek kamu borçları ve kalıcı bütçe açıkları, para politikasının maliye politikası üzerindeki etkisini artırarak bu dengeyi zayıflattı.
Japonya’da kamu borcu millî gelirin yaklaşık yüzde 130’u seviyesinde bulunurken, faiz artışlarının bütçe üzerindeki etkisi hızla büyüyor.
Birleşik Krallık’ta ise merkez bankasının bilançosu üzerinden oluşan maliyetler doğrudan bütçeye yansıyor.
Euro Bölgesi’nde Avrupa Merkez Bankası’nın bağımsızlığı antlaşmalarla güvence altına alınmış olsa da toplam kamu borcunun millî gelirin yüzde 88’ine ulaşması, son yıllarda artan savunma harcamaları ve yaşlanan nüfusla birlikte yeni baskılar yaratıyor.
Endonezya’da merkez bankası kamu projelerinin finansmanında doğrudan rol üstlenirken, Gana, Türkiye ve Nijerya gibi ülkelerde de merkez bankası yöneticilerinin son yıllarda hukuki süreçlerle karşı karşıya kaldığına işaret ediliyor. Gelişmekte olan ekonomilerde merkez bankası bağımsızlığı daha kırılgan bir zeminde ilerliyor.
