Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) ekonomistlerinden K. Azim Özdemir’in hazırladığı “Firmaların Davranış Psikolojisi: Algılardan Eylemlere” başlıklı çalışma notuna göre, yüksek enflasyon dönemlerinde firmalarda kârlılığı kaybetme korkusu baskın oluyor.
TCMB firma yöneticilerinin kârlılık algısında değişimi ele aldığı çalışmada, “Yüksek enflasyon dönemlerinde kârlılığın kaybedilebileceği korkusu firmalarda baskın bir duygu haline gelmekte ve fiyatlama davranışını bozabilmektedir” sonucuna varıldı.
Ayrıca para politikasında sıkılaşma dönemlerinde firmaların dış talep iyimserliğinin üretim faaliyetlerini daha güçlü motive ettiği belirtilirken, çalışmada para politikası destekleyici de olsa firmaların bazı dönemlerde finansal koşulları sıkı algılamaya devam edebildiği de görüldü.
Çalışmanın özet bölümünde şu ifadelere yer verildi:
“Firma yöneticilerinin kârlılık algısında bir değişim büyüme veya küçülme yönünde bir eyleme dönüşebilmektedir. Bu çalışma, kârlılık algısındaki değişimin neden ve sonuçları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Öncelikle firma yöneticilerinin ekonomik faaliyetleri algılaması ve anlamlandırmasıyla ilişkilendirilen kavramsal yapılar (constructs) oluşturulmaktadır. Ardından bu yapılar arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modelleme yöntemi çerçevesinde modellenmektedir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) reel sektör firmalarıyla yürüttüğü Reel Sektöre İktisadi Mercek (RESİM) programı kapsamında yapılan görüşmelere ait veriler kullanılarak tahmin edilen modelden alınan sonuçlar:
(1) Yüksek enflasyon dönemlerinde kârlılığın kaybedilebileceği korkusu firmalarda baskın bir duygu haline gelmekte ve fiyatlama davranışını bozabilmektedir.
(2) Sıkı para politikası dönemlerinde firmaların dış talep iyimserliği üretim faaliyetlerini daha güçlü motive etmektedir.
(3) Para politikasının sıkı olduğu dönemlerde istihdam niyeti ağırlıklı olarak yatırım niyeti olan firmalar arasında gözlenen bir yönelim haline gelmektedir.
(4) Para politikası destekleyici de olsa firmalar bazı dönemlerde finansal koşulları sıkı algılamaya devam edebilmektedir.”
