Türkiye’nin turistik bölgelerinde ve özellikle İstanbul Kapalıçarşı çevresinde uzun süredir konuşulan bir problem artık esnafın ticaretini doğrudan etkilemeye başladı.
Son aylarda döviz bürolarında ve ATM’lerde 50 dolarlık banknotlar ile bazı eski basım 100 dolarlık banknotların kabul edilmediği yönünde şikâyetler artarken, esnaf bu durumun hem turiste hem de yerli vatandaşa zorluk çıkardığını belirtiyor.
Kapalıçarşı’daki kaynakların doğruladığı bilgiye göre, piyasada son bir yılda ciddi miktarda sahte 50 ve 100 dolar tespit edildiği için bazı döviz büroları bu banknotları ya tamamen almıyor ya da 2-3 lira düşük kurdan kabul ediyor. Döviz bozan vatandaşlar ise bu uygulama nedeniyle ciddi bir maddi kayba uğradıklarını ifade ediyor. Turistik noktalarda esnaf, turistlerin ödeme yapmakta zorlandığını, çoğu kişinin kabul edilmeyen dolar nedeniyle mağdur olduğunu anlatıyor.
Bu belirsizliğin hem alışverişi yavaşlattığını hem de perakende sektöründe güvensizlik oluşturduğunu vurgulayan işletme sahipleri, konunun resmî kurumlar tarafından netleştirilmesini talep ediyor. Esnafa göre, özellikle turizm sezonunda yaşanan bu sorun Türkiye’nin ticari imajını da olumsuz etkiliyor.
Döviz büroları ise kendilerini korumak zorunda olduklarını, son dönemde sahte para riskinin olağanüstü arttığını belirtiyor. Ancak uzmanlara göre çözüm, banknot güvenlik denetimlerinin artırılması, bilgilendirme çalışmalarının güçlendirilmesi ve düzenleyici kurumların sahte para ile mücadelede güncel bir yol haritası yayımlaması olabilir.
Türkiye’nin haberine göre, Kapalıçarşı’da uzun yıllardır ticaret yapan bir esnaf, “Turist geliyor, cebinde 50 dolar ama biz alamıyoruz. Hâlâ çaresiziz. Bu banknotu kabul etmedikleri zaman hem satış kaybımız oluyor hem müşteri memnuniyeti düşüyor” diyerek yaşadıkları mağduriyeti aktarıyor.
Başka bir esnaf ise “Geçen sefer para sayma makinelerimizi yeniledik, bankalar kontrol arttırdı, umut ettik. Ama bugün geldiğimiz nokta, yeniden eski günlere dönmüşüz gibi” sözleriyle hem hayal kırıklığını hem de sektörün güven bunalımını dile getiriyor. Bu tablonun devam etmesi hâlinde perakende sektörünün ve turizm gelirlerinin bundan olumsuz etkilenebileceği uyarısı, Çarşı’daki birçok esnafın ortak endişesi olarak öne çıkıyor.
Geçen sene de piyasada benzer bir durum yaşanmıştı. O dönemde birçok döviz bürosu para sayma makinelerini yenilemiş, bankalar ise sahte para riskine karşı ilave güvenlik tedbirleri uygulamaya başlamıştı. Ancak bu tedbirler uzun süreli koruma sağlayamadı; piyasada dolaşıma sokulan sahte 50 ve 100 dolar banknotlarının sayısı yeniden artınca, bazı bürolar bu banknotları kabul etmeme ya da düşük kurdan alış yapma yoluna gitti.
Bazı döviz bürolarından edinilen bilgilere göre, o dönem yapılan harcamalar ve teknik iyileştirmeler belli bir süre için sorunu çözdü. Ancak günümüzde, sahtecilik yöntemlerinin gelişmesi ve denetim mekanizmalarının yetersizliği, eski uygulamaların etkisini kaybetmesine yol açtı. Bu da hem büroları hem de tüketicileri yeniden tedirgin etti.
