The Economist’in haberine göre, altın piyasasının jargonu pokerinkine benziyor.
Pokerdeki tabiriyle “güçlü el”, fiyat ne olursa olsun metalden vazgeçmeyen yatırımcıları temsil ederken, “zayıf el” ise ilk sorunda pes eden, dayanaksız oyuncuları ifade eder. Boğalar, fiyatın neden yükseldiğine dair hikâyelerini başkalarına kabul ettirdiklerinde kazanır. Bu da güçlü elin zayıf eli nasıl geçtiğini kanıtlamalarını gerektiriyor. Piyasa çöktüğünde de blöfleri ortaya çıkar.
Haberde yakın zamana kadar güçlü ellerin rahat kazandığı bu nedenle tartışmaların bittiğine dikkat çekilirken, 20 Ekim’de ons altının 4.380 dolarla rekor kırması sonrası sert düşüşle 4.100 dolarda dengelenmesiyle boğalar huzursuz oldu.
Altın fiyatları halen yılbaşına göre, yüzde 54 yukarıda ve 1980’e endekslenmiş enflasyon ayarlı tepe seviyesinin de yüzde 42 üzerinde bulunuyor. Bazı analistler hafif bir yükseliş beklerken, bazıları gelecek yıl 5.000 doların aşılacağını öngörüyor.
Ayılar ise düşüşün daha yeni başladığını düşünüyor. Peki, hangi hikâye daha mantıklı?
Her senaryoda üç farklı alıcı bulunuyor. Bunlar, kurumsal yatırımcılar, merkez bankaları ve spekülatörler. Bu alıcıların ne durumda oldukları inceleniyor.
Altının en büyük çekiciliği, kriz dönemlerinde bile değerini koruyan bir varlık olmasıdır. Fiziksel, taşınabilir ve küresel piyasada kolayca işlem görebilir olması büyük portföyleri yöneten yatırımcıları rahatlatır. Önceki altın rallileri, dotcom çöküşü sonrası, 2008 küresel finans krizinde ve Covid-19 döneminde yaşanmıştı.
Ancak bu kez tablo farklı. Bir resesyon olmadan, Mart 2024’ten bu yana altın fiyatı neredeyse ikiye katlandı. Aynı dönemde S&P 500 yüzde 30’a yakın yükseldi, reel faizler de yüksek seyrediyor.
Kurumsal yatırımcılar yaklaşan bir krizden korktukları için altına mı sığınıyor?
Bu yıl Başkan Donald Trump’ın tarifeleri ve Çin’le yaşadığı gerilim; küresel ticarette kaos endişesi yarattı. ABD tarihinin en uzun hükümet kapanması yaşandı. Yapay zekâ hisselerindeki olası bir çöküşün reel ekonomiye zarar verebileceği korkuları arttı. Ancak bu gelgit hâlindeki şokların altındaki yükselişi açıklaması zor görünüyor.
Trump’ın ticaret anlaşmaları, Çin’le ateşkes, Orta Doğu’da tansiyonun düşmesi altın fiyatlamalarını etkilemedi. 12 Kasım’da ABD’de hükümet kapanması sona erdiğinden beri borsalar ve altın, nadir görülen bir biçimde “birlikte” dalgalanıyor.
İkinci senaryoda, altın talebinin merkez bankalarınca yönlendirildiği savunuluyor. “Değer aşınması” teorisine göre, ABD’de politik işlevsizlik, artan borç yükü, yaptırımlar ve Fed’in bağımsızlığını tehdit eden adımlar enflasyon korkusunu artırıyor ve doların güvenilirliğini zedeliyor. Bu yüzden merkez bankaları uzun vadeli dolar varlıklarını bırakıp altına yöneliyor olabilir.
Eğer ABD tahvilleri hızla satılıyor olsaydı, dolar düşer ve uzun vadeli tahvil faizleri yükselirdi. Gerçekte dolar bu yılın başındaki düşüşten sonra oldukça istikrarlı bir seyir izliyor. 30 yıllık tahvillerin getirisi ise yatay seyrediyor.
Değer aşınması teorisini savunanlar, gelişmekte olan ülke merkez bankalarının altına daha ilgili olduğunu söylüyor. Altının rezervlerdeki payı artmış görünse de bunun büyük kısmı altın fiyatının yükselmesinden kaynaklanıyor. Hacim bazında alımlar artmış olsa da hâlâ düşük seviyelerde kalıyor. Merkez bankalarıyla yakın çalışan kaynaklar, “balon” oluşturabilecek bir seviyede altına yönelme iştahı görmediklerini aktarıyor.
Veriler, merkez bankalarının net altın alımlarının geçen yıla kıyasla yavaşladığını ve alımların birkaç ülke tarafından yapıldığını gösteriyor. Çin’in bildirilmeyen altın ithalatı (İngiltere gümrük verileriyle tahmin edilen), 2025’ten önce zirve yapmış gibi duruyor.
Geriye en olası etken olarak spekülatörler kalıyor. Eylül sonunda, hedge fonların altın vadeli işlemlerindeki “uzun” pozisyonları 200.000 kontrat ile rekor seviyeye ulaştı. Bu, 619 ton altına denk geliyor. Borsa yatırım fonları (ETF) da güçlü alımlarla yükselişe destek verdi.
Geçtiğimiz ay ETF akışları zayıfladı ve buna hedge fonlardan gelen yaklaşık 100 tonluk net satış da eklenince ay sonundaki fiyat düşüşü neredeyse tamamen açıklanabiliyor. O zamandan beri ETF akışları yeniden toparlandı. Bu da altın fiyatının, bu oynak ve trendi hızlı takip eden fonların iştahıyla yakından ilişkili olduğunu gösteriyor.
Aylar önce merkez bankalarının sınırlı alımlarıyla başlayan süreç, giderek fiyatı yukarı iten sıcak para akımına dönüştü. Şimdi ise bu klasik “momentum” duraksamış durumda. Tersine dönerse, masada büyük miktarda fiş tutan “güçlü ele sahip oyuncular” ciddi risk altında kalabilir.
