Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Başkanı Baran Çelik, Türkiye’nin 30 yılı aşkın süredir taraf olduğu Gümrük Birliği’nin günümüz koşullarına göre yeniden ele alınması gerektiğini belirterek, Avrupa Birliği’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı serbest ticaret anlaşmalarının Türk otomotiv sektörünü dezavantajlı konuma düşürdüğünü söyledi.
Gümrük Birliği’nin yalnızca gümrük vergilerini düzenleyen bir yapı olmadığını vurgulayan Çelik, “Türkiye, 1995’ten bu yana regülasyonlar, kalite sertifikasyonları ve homologasyonlar dahil olmak üzere Avrupa Birliği ile çok derin bir entegrasyon süreci yaşadı. Bugün ulaştığımız seviyenin arkasında 30 yıllık bir Gümrük Birliği birikimi var” dedi. Ancak Avrupa Birliği’nin Gümrük Birliği’ni hâlâ eski kurallarla yürüttüğüne dikkat çeken Çelik, buna karşın Hindistan ve Mercosur gibi ülkelerle yeni serbest ticaret anlaşmaları imzaladığını ifade etti. Bu durumun adil olmadığını belirten Çelik, “Avrupa Birliği, regülasyon yükü olmadan üçüncü ülkelere bizim yıllar içinde elde ettiğimiz kazanımlara benzer imkânlar sunabiliyor. Üstelik bu anlaşmalarda Türkiye doğal bir taraf olarak yer almıyor” diye konuştu.
Hindistan ile Avrupa Birliği arasında gündemde olan serbest ticaret anlaşmasının Türkiye otomotiv sektörü açısından ciddi riskler barındırdığını dile getiren Çelik, Hindistan’ın yıllık yaklaşık 6 milyon adetlik üretim kapasitesiyle Avrupa pazarında Türkiye’nin doğrudan rakibi haline geleceğini söyledi. Çelik, “Hindistan’ın şu anda otomotiv tedarik parçalarında uyguladığı yaklaşık yüzde 110 seviyesindeki gümrük vergilerinin, anlaşma sonrasında yüzde 10’lara kadar düşmesi öngörülüyor. Bu durum, Hindistan menşeli ürünlerin Avrupa’ya çok daha düşük maliyetle girmesine yol açacak” dedi. Bu ürünlerin dolaylı yoldan Türkiye pazarına da girme riskinin bulunduğunu vurgulayan Çelik, “Otomotiv tedarik sanayimiz, ihracatın tabana yayılması açısından en kritik alanlardan biri. Bu nedenle söz konusu gelişmeler sektörümüz için ciddi bir tehdit oluşturuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Gümrük Birliği’nin artık güncellenmesi gerektiğini ifade eden Çelik, “30 yıl önce belirlenen kuralların bugünün dünyasına cevap vermesi mümkün değil. Avrupa Birliği’nin diğer ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmalarına Türkiye’nin de dahil olabileceği, daha adil ve kapsayıcı bir model oluşturulmalı. Aksi halde her geçen gün yeni regülasyonlarla rekabet gücümüz zayıflıyor” dedi.
Türkiye’nin otomotiv ihracatında Avrupa Birliği’nin belirleyici konumda olduğuna da dikkat çeken Çelik, sektör ihracatının yaklaşık yüzde 72–73’ünün Avrupa’ya yapıldığını ve işlemlerin büyük ölçüde euro bazlı olduğunu söyledi. Son dönemde euro/ dolar paritesindeki euro lehine hareketin sektör açısından olumlu bir gelişme olduğunu kaydeden Çelik, “Paritenin 1,20 seviyelerine yaklaşması, rekabet gücümüzü bir miktar destekliyor. 1,20–1,25 bandına doğru bir hareket ihracatçılar açısından olumlu olur” diye konuştu.
Regülasyon sorunları, Avrupa Birliği’nin yeni serbest ticaret anlaşmaları ve “Made in EU” uygulamasının sektörün önündeki başlıca riskler olduğunu belirten Çelik, “Bu başlıklarda olumsuz bir tabloyla karşılaşmazsak 2026’da da ihracatta büyüme mümkün. Ancak risklerin farkında olarak hareket etmek zorundayız” ifadelerini kullandı.
