Eskişehir’de bulunan nadir toprak rezervleri, Türkiye’nin ekonomik ve stratejik planlarında öncelikli bir konu haline geldi. Ülke, bu kaynakların değerlendirilmesi için çeşitli uluslararası işbirlikleri ve teknoloji ortaklıkları arayışında bulunuyor.
Nadir toprak elementleri, savunma sanayinden yenilenebilir enerjiye, elektrikli araçlardan uzay ve iletişim teknolojilerine kadar birçok alanda kritik bir rol oynuyor. Bu durum, Çin ile ABD arasındaki ticaret gerilimini de artırıyor. Çin’in ihracat kısıtlamaları, ABD’nin Çin dışındaki tedarik zincirleri oluşturma girişimlerini hızlandırdı. Türkiye ise Eskişehir’deki rezervler üzerinden kendi stratejisini geliştirmeye çalışıyor.
Enerji Bakanlığı verilerine göre Beylikova ve Sivrihisar ilçeleri arasında 694 milyon ton nadir toprak elementi bulunuyor. Yetkililer, bu miktarın dünyanın en büyük rezervlerinden biri olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, nadir toprak elementleri olan barit ve florit başta olmak üzere toplam rezervin 694 milyon ton olduğunu 15 Ekim’de Kabine toplantısı sonrası açıkladı. Erdoğan, Türkiye’nin nadir toprak üretiminde dünyanın en büyük beş üreticisinden biri olma hedefini de vurguladı.
Rezervdeki elementlerin kesin bileşimi henüz açıklanmasa da yetkililer, seryum oksit, lantanyum oksit, neodimyum oksit, praseodim oksit gibi 10 nadir toprak mineralinin yanı sıra florit, barit ve toryumun da rezervde bulunduğunu belirtti.
GazeteOksijen’in aktardığı Nikkei’nin analizine göre, Türkiye büyük potansiyele sahip nadir toprak oksit rezervlerini geliştirmek için yabancı teknoloji ortakları arıyor. Eti Maden Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Yalçın Aydın, Beylikova sahasında cevherdeki değerli minerallerin oranının yaklaşık yüzde 1,75 olduğunu ifade etti. Aydın, şirketin doğru maliyet-kalite dengesine odaklanacağını ve saflık oranını zorlamayacağını söyledi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Maden Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Kaan Özdemir ise bu oranın ekonomik açıdan madenciliğe başlanabilecek anlamlı bir seviye olduğunu belirtti.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin sahada katma değerli üretimi artıracak teknoloji sağlayıcılarıyla görüşmeler yürüttüğünü açıkladı. Eti Maden’in rezervlerdeki belirsizlikleri gidermek ve proje finansmanını kolaylaştırmak amacıyla JORC raporlama standartlarını uygulamak için başvurduğu bildirildi. Aydın, Beylikova bulgularının Türkiye’nin yerel raporlama komitesine de onaylatılacağını söyledi.
Danışmanlık şirketi Wood Mackenzie’nin Metal ve Madencilik Araştırmaları Başkan Yardımcısı Robin Griffin, uluslararası tanınan bir cevher rezerv kodunun Batılı yatırımcılar açısından kritik öneme sahip olduğunu ve JORC’un güvenilir bir çerçeve olduğunu vurguladı.
CRU Group Başdanışmanı Willis Thomas, tahmini 12,5 milyon tonluk rezervin önemli bir miktar olduğunu ve Çin dışındaki küresel nadir toprak rezervlerine yüzde 17 katkı sağlayacağını belirtti. Thomas, Türkiye’deki bu yatakların Avrupa ana karasına yakınlığı nedeniyle gelecekte elektrikli araç üretiminde nadir toprak tedarik zincirinin bir parçası olabileceğini söyledi.
Türkiye, Çin ile görüşmelerini sürdürürken, Batı öncülüğündeki Maden Güvenliği Ortaklığı forumuna da katılarak nadir topraklar ve kritik minerallerin geliştirilmesi için finansman ve teknoloji işbirliği arayışını sürdürüyor.
