İktisatçı Mahfi Eğilmez, piyasalarda altın ve gümüşte yaşanan çöküşün tarihte de örneklerine işaret ederek, yatırımcıların yaptığı en pahalı hatayı anlattı. İşte Eğilmez’in “Altın ve Gümüşün Yükselişi ve Düşüşü” başlıklı yazısı:
“Piyasalar bir süredir adeta hipnoz altındaydı. Herkes, Donald Trump’ın Fed’in başına, Beyaz Saray’ın taleplerine hayır demeyecek; enflasyon riskini büyüme uğruna görmezden gelecek ve faizleri hızla aşağı çekecek güvercin bir isim atayacağını fiyatlıyordu. Bu beklentiyle dolar zayıflarken, altın güvenli liman algısıyla, gümüş ise hem endüstriyel talep hem de dolar ikamesi rolüyle hızla yükseliyordu. Merkez bankalarının rezerv tercihlerinde dolardan altına yönelmesi de bu hareketi destekleyen önemli bir faktördü.
Ancak Trump, yine piyasanın alıştığı senaryoyu bozdu. Fed Başkanlığı için adı öne çıkan Kevin Warsh, piyasaların beklediği sadık bir güvercin profilinden oldukça uzaktı. Daha önce Fed Yönetim Kurulu’nda görev yapmış, Wall Street deneyimi olan ve akademik kariyerini sürdüren Warsh, özellikle para politikasında şahin duruşuyla biliniyor. En önemlisi de siyasi baskılara karşı Fed’in bağımsızlığını önceleyen bir çizgiye sahip olması.
Bu ihtimalin güçlenmesiyle birlikte, kolay para beklentisiyle şişen fiyatlar kısa sürede geri çekildi. Değerli metallerde iki gün içinde yaşanan sert satışlar, piyasaların ne kadar kırılgan bir beklenti zemininde hareket ettiğini bir kez daha gösterdi. Elbette herkes aynı derecede kötümser değil. Warsh’ın son dönemde yapay zekâ kaynaklı verimlilik artışlarının enflasyonu aşağı çekebileceğine yönelik değerlendirmeleri, gelecekte faiz indirimlerine eskisi kadar kapalı olmayabileceği yorumlarına da yol açıyor. Ancak piyasalar, her zamanki gibi temkinli analizden çok, en uç senaryoları satın almayı tercih etti.
Değerli metallerde yaşanan bu ani düzeltme, finans tarihinin en çarpıcı spekülasyon örneklerinden birini hatırlatıyor:
1970’lerin sonunda enflasyona karşı servetlerini korumak isteyen Hunt Kardeşler, 1933 yılında yürürlüğe girmiş ve altın piyasasında kısıtlamalar getirmiş bir düzenleme nedeniyle gümüşe yönelmiş ve 1977’den itibaren gümüş alımlarıyla piyasayı adeta domine etmişti. Bu alımlar, gümüşün ons fiyatını 1,5 dolardan 1980 Mart’ında 50 dolara kadar taşımıştı.
Ancak Fed’in müdahalesi ve gümüş işlemlerine getirdiği kısıtlamalar, dengeleri bir anda tersine çevirdi. 27 Mart 1980’de, finans tarihine Gümüş Perşembe olarak geçen günde gümüş fiyatı 10,8 dolara kadar düştü. Hunt Kardeşler yalnızca bir günde 1,7 milyar dolar kaybederek iflasa sürüklendi. Onlarla birlikte, bu yükselişe finansman sağlayan bankalar ve gümüşe yatırım yapan çok sayıda yatırımcı da ağır zarar gördü. Bu olay, şişirilmiş beklentilerin tek bir politika hamlesiyle nasıl enkaza dönüşebileceğinin en net örneklerinden biri olarak hafızalara kazındı.
Bugün değerli metallerde yaşanan geri çekilme de benzer bir uyarı niteliği taşıyor. Trump’ın yarın tamamen farklı bir adım atarak değerli metal fiyatlarının yeniden hızla tırmanmasına yol açıp açmayacağını kestirmek zor. Ancak yaşananlar bize şunu açıkça gösteriyor:
Tek bir varlığa ya da tek bir siyasi senaryoya körü körüne bağlanmak, yatırımcının en pahalı hatası olabiliyor.
Finans tarihinin defalarca gösterdiği gibi, serveti korumanın en sağlam yolu, tek bir yatırım aracına değil dengeli bir yatırım sepetine yaslanmaktır.”
