Tekstil sektörünün döngüsel ekonomi hedefleri doğrultusunda uzun süredir beklediği düzenleme hayata geçti. Hammadde üretiminde kullanılmak üzere ikinci el hazır giyim eşyalarının ithalatına, Ticaret Bakanlığı’nın uygunluk denetimine tabi olmak kaydıyla izin verildi. 31 Aralık’ta Resmî Gazete’nin 4. mükerrer sayısında yayımlanan, “Çevrenin korunması yönünden kontrol altında tutulan atıkların ithalat denetimi tebliği” ile düzenlenen karar, sektör tarafından Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum sürecinde kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Yeni düzenleme kapsamında ikinci el hazır giyim ürünleri, doğrudan tüketim amacıyla değil, geri dönüşüm yoluyla elyaf, iplik ve kumaş üretiminde kullanılmak üzere Türkiye’ye getirilebilecek. İthal edilecek ürünler Ticaret Bakanlığı’nın gözetim ve denetimine tabi olacak; yalnızca yeterli teknik altyapıya sahip firmalar tarafından ithal edilerek hammaddeye dönüştürülecek. Böylece hem döngüsel ekonomi desteklenecek hem de yerli hazır giyim üreticilerinin üretim dengelerinin korunması hedeflenecek.
Tekstil sektörü temsilcileri, düzenlemenin uzun süredir dile getirilen önemli bir ihtiyaca karşılık verdiğine dikkat çekiyor. İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, geri dönüşümün sektörün geleceğinde belirleyici olacağını vurgulayarak, Avrupa’da bu alanda alınan kararların Türkiye için de bağlayıcı hale geldiğini söyledi. Öksüz, “Avrupa’da tekstil ürünlerinin belli bir süre sonra tamamen geri dönüştürülmüş hammaddeden üretilmesi zorunlu hale geliyor. Türkiye, Avrupa’nın en büyük tekstil üreticilerinden biri ve buna hazır olmak zorunda” dedi.
Yaklaşık 10 yıl öncesine kadar ikinci el hazır giyim ürünlerinin ithalatı Türkiye’de tamamen yasaktı. Ürünlerin kırpıntı halinde dahi ülkeye sokulmasına izin verilmiyor, geri dönüşüm için bile kullanılmayacak şekilde kesilmesi şart koşuluyordu. Yeni düzenleme bu talebe kapı aralarken, olası risklere karşı da sıkı bir çerçeve çizildi. Türkiye’nin “Avrupa’nın tekstil çöp merkezi” haline gelmemesi için, her firmanın bu ithalatı yapmasının önüne geçildi; yalnızca gerekli altyapı ve yatırımı olan firmalara izin verilmesi benimsendi.
Düzenlemeye göre; yalnızca yeterli teknik kapasiteye, tesis yatırımına ve geri dönüşüm altyapısına sahip firmalar, gümrüklerin gözetim ve denetimi altında ikinci el hazır giyim ithalatı yapabilecek. İthal edilen ürünler Türkiye’de ayrıştırılacak, kırpılacak ve elyaf haline getirilerek yeniden üretim döngüsüne sokulacak. Türkiye büyük bir pamuk üreticisi olmasına rağmen, üretimi ihtiyacı karşılamaya yetmiyor ve ciddi miktarda pamuk ithalatı yapıyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 2024’te 1 milyar 536 milyon dolar değerinde 795 bin ton pamuk ithal edildi. İTHİB Başkanı Ahmet Öksüz, uygulamanın sistem oturduktan sonra pamuk ithalatını yüzde 15-20 oranında azaltabileceğini belirtti.
Uygulamanın usul ve esasları henüz yayımlanmadı. Süreçte yalnızca Ticaret Bakanlığı değil, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da yetkili olacak. Markalarla bu kapsamda işbirliklerinin kademeli olarak başlayacağını ifade eden Öksüz, “Tekstilden tekstile dönüşümde pazar henüz küçük ama hızla büyüyecek. Türkiye’nin coğrafi yakınlık ve teknik altyapı avantajı var. Usul ve esasların bir hafta–10 gün içinde çıkmasını bekliyoruz” diye konuştu.
Hazır giyim tarafı ise tebliğ ile ilgili oldukça temkinli. TOBB Hazırgiyim ve Konfeksiyon Sektör Meclisi Başkanı Şeref Fayat, “Çekincelerimiz vardı. Devlet kontrolünde olacağının söylenmesi ile birlikte ürün olarak iç piyasaya sürülmesi konusunda hala endişelerimiz var. Onun için uygulama esaslarını merak ediyoruz itirazdan önce. Umarım suiistimale yer verilmeyecek şekilde uygulama esasları açıklanır” dedi. Fayat, Avrupa Birliği’nin milyonlarca ton tekstil atığı olduğunu dile getirerek, “Biz bunları alıp elyaf haline getirdikten sonra en azından bizden bu nisbette de hazır giyim ürünü alın diye de bir talebimiz olsun. Kazan kazan formülü olsun” ifadelerini kullandı.
