Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, son dönemde Ege sorunundan kaynaklanan karşılıklı gergin söylemlerin gölgesinde kalan Türk-Yunan ilişkilerinin yeniden pozitif işbirliği gündemine dönmesini amaçlıyor.
Bugünkü görüşmelerde ekonomi, ticaret, turizm ve ulaştırma alanlarında somut bazı ilerlemelerin olabileceği ancak karasuları, kıta sahanlığı ve silahlanma gibi tartışmalı alanlarda yakınlaşmanın zor olduğu belirtiliyor.
Türkiye ve Yunanistan arasında 2018-2019 döneminde yaşanan Doğu Akdeniz gerilimi, 2023 yılında yaşanan “yumuşama” süreciyle geride kalmıştı.
İki ülke, imzaladıkları Atina Deklarasyonu ile gerginlik yerine işbirliği dönemini başlattıklarını ilan etmişlerdi.
Deklerasyon ile Ege ve Doğu Akdeniz’de tek taraflı adımlardan kaçınılması ve böylece gerilimsiz bir dönem yaratılması amaçlandı.
Yumuşama süreci, başta dışişleri bakanları olmak üzere çeşitli düzeylerde karşılıklı ziyaretlerle sürdürüldü ve güven artırıcı önlemlerin uygulanması yoluyla tartışmalı alanlarda sükunet korundu.
Ancak Atina Deklarasyonu’nu son döneme kadar uygulayan Türkiye ve Yunanistan arasında gerginlik, özellikle 2025’in ortalarından itibaren karşılıklı eylem ve söylemlerle aşamalı olarak arttı.
Yunanistan Ege’de deniz alanları kapsamında yeni haritalar, Türkiye de karşılık olarak her tür bilimsel araştırma için önceden izin alınmasını içeren NAVTEX’ler (deniz bilgilendirme yayınları) yayımladı.
Ayrıca Yunanistan Savunma Bakanlığı’nın, Ege Denizi’ndeki adalara İsrail’den tedarik edilecek hava savunma füzelerinin konuşlandırılacağını açıklaması ve Türkiye’nin de buna sert tepki vermesi iki ülke arasında gerilimin daha da artmasına neden oldu.
Türkiye ve Yunanistan, Ankara’da bu ortamda yapılacak Erdoğan-Miçotakis görüşmesi ile son dönemde artan gerilimi düşürmeyi ve Atina Deklarasyonu’yla sağlanan statükoya geri dönmeyi hedefliyor.
Taraflardan son dönemde yapılan açıklamalar da buna işaret ediyor.
Miçotakis, geçen hafta Foreign Policy dergisine verdiği demeçte, Türkiye ve Yunanistan’ın zorlu sorunları çözemeseler bile gerilimi azalttıklarını ve işleyen bir işbirliği ortamı yarattıklarını kaydetti.
“(Türkiye ile) ciddi bir gerilim riski görmüyorum. Aramızda açık iletişim hatları var. Bir kriz olduğunda gerilimi düşürmek için yollarımız var” diyen Miçotakis, Türkiye ile ikili ilişkiler anlamında ciddi bir istikrarsızlık öngörmediğini yineledi.
Miçotakis, buna karşın, Ankara’daki görüşmelerde, Yunanistan’ın Ege’ye ilişkin resmi pozisyonunu gündeme getirmeye devam edeceğini, ulusal haklardan geri adım atmanın söz konusu olmadığını da kaydetti.
Benzer tonda açıklamalar Ankara’dan da geldi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ocak ayında düzenlediği bir basın toplantısında, Yunanistan ile sorunların aşılması konusunda ümitli olduklarını, farklılıkların asla giderilemeyecek unsurlar olmadıklarını kaydetti.
Türkiye’nin ve Kıbrıs Türkleri’nin hak ve çıkarlarının gözetilmesi gerektiğini de kaydeden Fidan, Atina ve Ankara arasında mevcut diyaloğun önemine işaret etti.
Fidan, 9 Şubat’taki bir demecinde de Yunanistan Başbakanı Miçotakis ve Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis’in Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesi için niyet ve kapasitelerinin olduğunu söylemişti.
Fidan bununla birlikte, Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias gibi bazı siyasetçilerin iç politikaya yönelik yaklaşımlarının bu süreci olumsuz etkilediğini sonuçlar doğurduğunu söylemişti.
AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de 9 Şubat’ta yaptığı açıklamada, Türkiye’nin Erdoğan-Miçotakis görüşmesine önem verdiğini kaydederek, “Bizim her zaman söylediğimiz; bir, gerginlikten kaçınılsın. İki, Ege bir çatışma alanı değil bir barış gölü olsun” dedi.
Türkiye ile Yunanistan arasında iki yıldır yapılamayan Yüksek İşbirliği Konsey toplantısının 2026 başında gerçekleşmesinin önemli bir nedeni de, iki ülkeyi çevreleyen geniş coğrafyada çatışmaların ve gerilimlerin sürmesi.
Temmuz ayında Ankara’da NATO Zirvesi’nin yapılacak olması da önemli bir etken olarak gösteriliyor.
NATO üyeleri Türkiye ve Yunanistan, uluslararası diplomasinin mevcut çatışmaları sona erdirmek için çabalarını yoğunlaştırdığı bir süreçte, Ege veya Akdeniz’den kaynaklanan yeni bir krizi gündeme taşımak niyetinde değil.
Miçotakis de bu noktaya değinirken, “Kendim ve Cumhurbaşkanı Erdoğan adına konuşuyorum. Bölgemizde yeterince olduğunun farkındayız. Mevcut karmaşıklığı daha da artırmamıza gerek yok” dedi.
Türkiye de NATO Zirvesi’nin başarılı geçmesini, zirveden prestiji ve güvenliği açısından önemli sonuçların çıkmasını istiyor.
Ankara bu süreçte Atina ile ilişkilerin gerilimsiz yürütülmesi için diplomasiye önem veriyor.
Ankara’daki görüşmeler sonrasında yayımlanması öngörülen metinlerde de Ege başta olmak üzere tartışmalı alanlarda tek taraflı girişimlerden uzak durulması çağrısının yinelenmesi bekleniyor.
Erdoğan ve Miçotakis’in bu kapsamda bölgesel ve küresel gelişmeleri de ele almaları, özellikle Kıbrıs sorunu hakkında görüş alışverişinde bulunmaları da öngörülüyor.
Düzensiz göç konusunda işbirliği de, tarafların üzerinde ayrıntılı duracakları konular arasında.
BBC Türkçe’nin haberine göre, Erdoğan-Miçotakis zirvesi özellikle ekonomi ve ticarette, Türkiye ve Yunanistan’ın yeni proje ve fikirleri ele almaları açısından önemli olacak.
İki ülke daha önce, yıllık ticaret hacmini mevcut yaklaşık 7 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarma konusunda daha önce uzlaşmışlardı.
Türkiye ve Yunanistan’ın bu hedefe ulaşmak için atacakları adımların Ankara’daki zirvede ele alınması bekleniyor.
İki ülkeyi yakınlaştıran diğer önemli bir işbirliği alanı da turizm.
Yunanistan, Türk vatandaşlarının 10 Ege adasını vizesiz ziyaret etmelerine ilişkin kararını uygulamaya devam ediyor.
Bu alanda daha fazla işbirliği ve ortak tur girişimlerinin de, önceki zirvelerde olduğu gibi Ankara’da da ele alınması bekleniyor.
Türkiye ve Yunanistan’ın ayrıca belirledikleri pozitif gündemin uygulanmasına dönük Ortak Eylem Planı’nı da zirve sırasında ele almaları öngörülüyor.
Bu kapsamda bazı işbirliği metinleri de Ankara’da imzaya açılabilir.
