FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, tarım arazilerindeki bozulmanın sadece Türkiye’yi değil, tüm dünyayı etkilediğini vurguladı.Selışık, Türkiye’de arazi bozulmasının başlıca nedenlerini erozyon, yanlış arazi kullanımı, aşırı otlatma, fazla sulama sonucu tuzlanma ve iklim kaynaklı kuraklık olarak sıraladı. Tarım arazilerindeki bu bozulmaların gıda güvenliğini tehdit ettiğini belirten Selışık, verim kaybının kimyasal gübre kullanımını artırdığını, artan sulamanın ise toprağın fiziksel ve kimyasal yapısını bozduğunu ifade etti.
“Verimsizleşen toprak kullanım dışı kalıyor ve bu süreç çölleşmeye yol açıyor, yani arazi kaybına neden oluyor. Bu nedenle arazi bozulmasının önlenmesi, tahrip olmuş arazilerin yeniden kazandırılması ve üretkenliğin geri getirilmesi hayati öneme sahip” dedi.
Selışık, tarımda toprak erozyonunun, mahsul veriminde yüzde 50’ye varan kayıplara yol açtığını tahmin ettiklerini aktararak, verimliliğinin azalmasının, birim alandan elde edilen ürün miktarının düşmesine yol açtığını söyledi. Bu durumun, üreticilerin yanlış tarımsal teknikler uygulamasına neden olduğunu belirten Selışık, bu durumda daha fazla ürün alabilmek için kimyasal gübre kullanımının arttığını, aşırı sulama, yanlış ürün desenine yönelme gibi yanlış uygulamaların tarımsal girdi maliyetlerini yükselttiğini anlattı.
Bu durumun kısır döngü yarattığını belirten Selışık, “Aşırı sulama, kimyasal gübre kullanımı, biyositler ve pestisitler gibi tarımsal mücadele ilaçları kullanımı, arazi bozulmasını artırıyor” değerlendirmelerinde bulundu.
Selışık, arazi bozulmasıyla mücadelede uluslararası uygulama ve yaklaşımların Türkiye’de hayata geçirilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı gibi paydaşlarla projeler yürüttüklerine işaret ederek, bu alandaki mücadeleye katkı sağlamak üzere başta Küresel Çevre Fonu olmak üzere uluslararası fonlardan gerekli teknik desteği verdiklerini söyledi.
Bu çalışmalar çerçevesinde Konya ve Sakarya havzalarında tamamladıkları iki projeye dikkati çeken Selışık, şöyle devam etti:
“Konya’daki havzada, Sürdürülebilir Arazi Yönetimi ve İklim Dostu Tarım Projesi uygulandı. Arazi bozulmasıyla mücadele için koruyucu tarım teknikleri, toprak işlemesiz tarım, doğrudan ekim, kuraklığa dayanıklı türlerin yaygınlaştırılması, damla ve toprak altı sulama, hayvan gübresi kullanımı, rüzgar erozyonuna karşı perde tesisi gibi yöntemler yaygınlaştırılıyor. FAO’nun birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de başarıyla uyguladığı ‘duvarsız okul’ olarak tanımlanan Uygulamalı Çiftçi Okulları aracılığıyla, çiftçilere bu uygulamalar yerinde ve konvansiyonel tekniklerle karşılaştırmalı olarak gösterildi. Sakarya havzasında da Türkiye’de türünün ilk örneği olan Arazi Tahribatının Dengelenmesi Projesi, Ankara, Kütahya ve Eskişehir’de uygulandı. Bu sayede arazi kullanım planlamasına yönelik yeni ve yenilikçi yaklaşımlar geliştirildi. Sürdürülebilir arazi yönetimi teknikleri, sorumlu personel ve okullar aracılığıyla da çiftçilere gösterildi. Bu bağlamda kadın kooperatifleri de desteklenerek kadınların ve gençlerin proje sonuçlarından faydalanmasına katkı sağlandı.”
Selışık, bu projeler için sağlanan finansal desteğe işaret ederek, şunları kaydetti:
“FAO’nun Küresel Çevre Fonundan arazi tahribatını engellemeye yönelik projelere 8 milyon 150 bin dolarlık kaynak sağladık. Bu projelerde, yöneticiler için hazırlanan Karar Destek Sistemi ile arazi tahribatı yalnızca arazi örtüsü, arazi üretkenlik dinamiği ve toprak organik karbonu göstergeleriyle değil, erozyon ve çölleşme parametreleri ile de izlenebiliyor. İklim ve toprak organik karbonu gibi projeksiyon haritalarıyla da birlikte analiz ve değerlendirmeler yapılabiliyor. Bu deneyim ve en iyi uygulamalar, Tarım ve Orman ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıkları aracılığıyla Türkiye genelinde yaygınlaştırılırken, FAO tarafından Orta Asya’da ve diğer ülkelerde yaygınlaştırılması da sağlanıyor.”
