Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay, yaş haddinden başkan yardımcılığından ayrılmadan önceki son toplantısına katıldı. 2026 yılı ilk Enflasyon Raporu toplantısında Akçay, makro ihtiyati tedbirlerin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bu araçların kullanım süresinin dezenflasyon sürecinin hızına bağlı olacağını söyledi.
Akçay, para politikası faiz indirimlerinin kredi ve mevduat faizlerine yansımasının zayıflaması halinde makro ihtiyati tedbirlerin etkinliğinin azalabileceğini vurguladı.
Akçay, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Makro ihtiyatilerin ömrü ve evrimiyle genelde bizlere sorular geliyor. Dezenflasyon ne kadar hızlı olursa makro ihtiyati tedbirlerin devre dışı kalması o kadar çabuk olacak.
Ne tür bir ortamda dezenflasyon hızı artmıyorsa makro ihtiyatiler gevşeme durumunda kalabilir diye baktığımızda da onda da veri üstünden gitmek durumundayız zaten öyle gideceğiz ve gidiyoruz. Şöyle aktarayım yaptığınız indirimlerin ticari kredi faizleri ve mevduat faizlerine geçişkenliğine yansımasının az olduğunu görmeye başladığınız zaman zaten bunlar etkinliklerini yavaş yavaş yitiriyorlar anlamına geliyor. Oralarda politika faizi ve makro ihtiyati tedbiri karışımını biraz daha dikkatli düşünmek gerekir.
Başkan, mesela haziran ve şimdiye kadar olan dönemdeki yansımasını verdi. Nerdeyse birebir yansıma görüyoruz. Ama hem biz indirim miktarlarını indirmeye başladık ki zaten indirmek durumundaydık. Üst sınır bile belirttik hatırlarsanız, bugünkü görünümden baktığınızda eşik birazcık yüksektir. 100 üzerine çıkmak için eşik birazcık zor olacak anlamında söyledi. Dolayısıyla “cut size”larımızı indirim ölçülerimiz birazcık azalmak zorunda zaten gözüküyor mecburen. Artı yansımasının da azalmasını zaten beklemek lazım, kredi faizlerinde, mevduat faizlerinin. Mesela son ikisine bakarsanız, son iki bizim politika faizlerinden sonra indirimlerin yansıması daha evvelkilerden daha az oldu. Bu da hiç anormal bir şey değil gayet beklenen bir şey. Hatta bileşik anlamda baktığınızda yaklaşık son iki politika faizi indirimi 363 puana falan tekabül ediyor. Ticari kredi faizlerinde 84 bps gibi bir iniş var, toplam mevduat 280 bps gibi. Hani tasarrufa ve ticari tarafa mevduatta yansımamış gibi toplamda baktığınızda 280 bps fakat kredi faizlerinde daha az. Son indirimde hatta pek fazla yok gibi görüyoruz ama henüz erken kanıya varmak için. Dolayısıyla veriye bakıyoruz, veriye odaklanıyoruz. Etkisi azalmaya başladığı zaman daha az kullanım söz konusu olacak politika faizi öne çıkacak. Esas istediğimiz dezenflasyonun hızlı gitmesi dolayısıyla makro ihtiyati tedbirlerin de yavaş yavaş asli görevlerine dönebilmeleri.
Şunu da ekleyeyim, makro ihtiyati tedbirlerin en fazla işe yaradıkları zamanlar şöyle zamanlar; enflasyonla ilgili çok ciddi probleminiz yoktur. Bizim gibi bir durum değil yani. Fakat bir enflasyon tehdidi ufukta gözüküyordur. Faizi kullanmaktan biraz imtina etmek istersiniz. Dolayısıyla makro ihtiyati tedbirlerle faiz artırmadan sıkılaşma yaparsınız. “Forward guidance” da birazcık böyle bir şey aslında tersi de tabi ki geçerli. Faiz indirmeden gevşemek tercihinizdir. Buralarda çok işe yarıyor. Bizimki öyle bir durum değil tabii.ki Dezenflasyon süreci götüren bir ekonomiyiz. Bizde de baya işe yaradı. İnkâr etmenin hiçbir anlamı yok. Ama yarama oranına giderek bakacak tabi ki PPK ona istinaden bu karışımı en uygun şekilde kullanmaya karar verecek.”
