Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu’nun, profesyonel liglerde görevli 571 hakemden 152’sinin aktif olarak bahis oynadığını açıklaması, futbol dünyasında deprem etkisi yarattı.
Hacıosmanoğlu’nun açıklamalarına göre üst klasmanda yer alan yedi orta hakemin, 15 de yardımcı hakemin bahis oynadığı tespit edildi.
10 hakemin 10 binin üzerinde bahis oynadığı, bir hakemin tek başına 18 bin 227 kez bahis oynadığı, 42 hakemin ayrı ayrı binin üzerinde futbol müsabakasına bahis oynadığı belirlendi.
TFF bahis oynadığı tespit edilen hakemler hakkında disiplin soruşturması başlatırken İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı da nisan ayında başlatılan soruşturmanın derinleştirileceğini bildirdi.
Türkiye’de profesyonel liglerde görev yapan 152 hakemin aktif olarak bahis oynadığının açıklanması pek çok soruyu ve tartışmayı beraberinde getirdi.
Peki bahis oynadığı tespit edilen hakemlere ne gibi cezalar verilebilir?
Liglerin iptal edilmesi ya da durdurulması söz konusu mu?
DW Türkçe’den Okan Yücel’e konuşan spor hukukçuları, işin içine şike girmesi hâlinde yargılamanın seyrinin ve verilecek cezaların değişeceğini belirtirken tescil edilen lig ve maç sonuçlarının değişmeyeceği görüşünde.
TFF Futbol Disiplin Talimatı’nın bahis ile ilgili 57’nci maddesine göre hakemlerin, futbolla ilgili herhangi bir aktivite üzerine, doğrudan ya da dolaylı bahis ve benzeri şans oyunları oynamaları yasak. Bu maddenin ikinci fıkrasına göre, bahis oynayan hakemler üç aydan bir yıla kadar müsabakalardan men veya hak mahrumiyeti ile cezalandırılıyor.
DW Türkçe’ye konuşan spor hukukçusu Mert Yaşar, üç aydan uzun süre ceza alan hakemlerin lisanslarının iptal edildiğine dikkat çekti. Ancak Yaşar’a göre, soruşturmada ve verilmesi muhtemel cezalarda daha önemli olan kısım şike olup olmadığı.
Hakemlerin, kendi yönettikleri maçlara bahis oynaması şikeyi beraberinde getirdiği için sürekli hak mahrumiyeti ile cezalandırılırlar ve ceza yargılaması da farklı şekilde seyredebilir.
Yaşar, hakemlerin yasal bahis oynamasının yasalara göre suç olmadığını da belirtti. Yasa dışı bahis oynadığı tespit edilen hakemlere 5 bin ile 20 bin TL arasında idari para cezası veriliyor.
Hapis cezası için ise şikenin kanıtlanması gerekli. Şike kanıtlandığı takdirde hakemler 1,5 yıldan 4,5 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanabilir.
TFF Başkanı Hacıosmanoğlu’nun açıklamalarının ardından sosyal medyada bazı taraftarlar, üzerinde bahis oynanan maçların, hatta sonuçları tescil edilen liglerin iptal edilmesini istedi.
Ancak bunun mümkün olmadığını ifade eden Yaşar, “Bu sezon için yeni hakemler atanacak, önceki sezonlara dokunulamaz. Tescil edildiği için sonuçlar değişmez” dedi.
Beşiktaş ve Fenerbahçe’nin de aralarında yer aldığı bazı kulüpler, TFF’nin bahis oynadığı belirlenen hakemlerin isimlerini, bahis oynanan maçları ve bahislerin içeriklerini de açıklamasını talep etmişti.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına dikkat çeken spor hukukçusu Yaşar, Hacıosmanoğlu’nun açıklamaları ihbar olarak değerlendirildiği için bu bilgilerin paylaşılmasının soruşturmanın gizliliğini ihlal edeceği görüşünde.
DW Türkçe’nin ulaştığı bir başka spor hukukçusu ve CHP Spor Kurulu Yönetim Kurulu Üyesi Osman Buldan da bu bilgilerin açıklanması hâlinde soruşturmanın sekteye uğrayabileceğini belirterek “TFF bunu açıklarsa kaos daha da büyür. Henüz soruşturma aşamasında bu tip açıklamalar soruşturmayı sekteye uğratır” dedi.
TFF’nin bağlı bulunduğu UEFA ve FIFA da hakemlerin bahis oynamasını yasaklıyor. Ancak Yaşar ve Buldan’a göre, bu iki uluslararası kuruluşun mevcut durumda devreye girmesi mümkün değil.
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Buldan, “UEFA ve FIFA kendi üyeleri olan TFF’nin yaklaşımına bakacak, eğer bir savsaklama olursa olaya o şekilde müdahil olur” derken Yaşar da “Yetki TFF’de. Eğer TFF hakemlere ceza vermezse, lisansları iptal edilmezse FIFA onlara ceza verebilir. FIFA böyle bir durumda TFF’ye de ceza verebilir. Eğer bu hakemler FIFA kokartlı ise kokartlarını geri alabilir. Normalde FIFA’nın TFF hakkında şu anda da soruşturma başlatması lazım” ifadelerini kullandı.
Bahis soruşturmasının bir başka yönü ise bunun organize olup olmadığının ortaya çıkarılması. Buldan’a göre, henüz kamuoyunu aydınlatacak bilgiler eksik. Bir organizasyon ve zenginleşme olup olmadığının Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporuyla ortaya çıkarılabileceğini belirten Buldan, şöyle konuştu:
“Hakem eğer bahis oynarken bir organizasyon içinde davranmadıysa sonuç başka olabilir. Eğer bahis dışında başka bir organizasyon yoksa muhtemelen hepsi hakemlikten men edilecek. Burada MASAK raporları önemli. Orada kimlerden talimat geldi, bir zenginleşme oldu mu, onlara da bakılacak. Bu soruşturma, hakem sayısının fazlalığından dolayı uzun sürecek gibi.”
Yaşar’a göre de şike olup olmadığının ortaya çıkarılması için, bahis oynayan hakemlerin o maçı yöneten hakemlerle iletişime geçip geçmediği tespit edilmeli.
DW Türkçe’nin görüşlerine başvurduğu iki spor hukukçusu da hukuki açıdan bu sezonu etkileyecek bir gelişme olmayacağı görüşünde. Buldan, hakemlerin ceza almasının sezonun gidişatını etkilemeyeceğini belirterek “Bu sezona bir yansıması olmaz” dedi.
Soruşturma kapsamındaki hakem sayısı çok olduğu için liglerde yabancı hakemlerin görev alma ihtimaline dikkat çeken Yaşar ise “Eğer hakemler disipline tedbirli olarak sevk edilirse maç yönetememeleri lazım. Lig belki yabancı hakem getirme süreci uzayacağı için 1-2 hafta durdurulur. Ligin bu nedenle iptal edilme ihtimali yok” ifadelerini kullandı.
