ABD merkezli Wall Street Journal (WSJ), Avrupa Birliği’nin Rus enerjisine bağımlılığı azaltma çabalarında Türkiye’nin kritik bir geçiş noktası haline geldiğini yazdı.
Habere göre, Türkiye’nin Mersin Limanı’ndaki petrol depolama tesislerinde Rusya’dan gelen petrol ürünleri ayda birkaç kez boşaltılırken, benzer miktarlarda sevkiyat Avrupa Birliği ülkelerine gönderiliyor.
Bu ticaret modeli, Batı’nın Rusya’nın Ukrayna savaşı gelirlerini hedef alan yaptırımlarının ardından ortaya çıktı.
Avrupa Birliği, Türkiye’deki petrol depolama terminallerine yönelik denetimleri artırırken, bazı limanlara yaptırım uygulanması seçeneğini de değerlendiriyor.
WSJ, enerji ihracatının Rus ekonomisi için temel gelir kaynağı olmaya devam ettiğine dikkat çekti.
2022’den bu yana uygulanan yaptırımlar Rus enerji sektöründe aksamalara yol açsa da, petrol ürünlerinin Türkiye üzerinden Avrupa’ya akışının sürdüğü vurgulandı.
Türkiye, Çin ve Hindistan’ın ardından Rus petrolünün en büyük alıcıları arasında yer alıyor.
Avrupa Birliği, Şubat 2023’te Rus limanlarından petrol ürünleri ithalatını yasakladı. Bu kararın ardından tankerlerin rotasını Türkiye’ye çevirdiği, Mersin’deki Turkis Enerji terminalinin Rusya’dan yeniden sevkiyat almaya başladığı belirtildi.
2025 yılı itibarıyla Turkis Enerji’nin yaklaşık 6,5 milyon varil petrol ürünü aldığı, bunun 5,5 milyon varilinin Rusya kaynaklı olduğu ifade edildi. Aynı dönemde tesisin Avrupa Birliği’ne 4,4 milyon varil ihracat yaptığı kaydedildi.
Bu veriler, Avrupa pazarına giren petrol ürünlerinin önemli bir bölümünün dolaylı olarak Rusya menşeli olabileceğine işaret ediyor.
Habere göre, Rus rafinerileri yaptırımların başlamasından bu yana Türkiye’ye yaklaşık 50 milyar dolar değerinde dizel ve diğer yakıtlar gönderdi.
Bu ihracat, Rusya’nın toplam petrol gelirlerinin yaklaşık yüzde 10’unu oluşturdu. Türkiye’den Avrupa Birliği’ne yapılan petrol ürünü sevkiyatının toplam değeri ise 24 milyar dolara yaklaştı.
Marmara Denizi’ndeki Opet’e ait depolama terminalinin, Rus rafine ürünleri açısından dünyanın en yoğun aktarma noktalarından biri haline geldiği belirtildi.
Haberde, Türkiye’nin Batı yaptırımlarına katılmadığı ve Rus enerji alımlarının Türk hukukuna aykırı olmadığı vurgulandı.
Haberde ayrıca, Avrupa Birliği’nin 2026 sonuna kadar Rus sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımını sonlandırmayı, Rus boru hattı gazı ithalatını ise Kasım 2027’ye kadar tamamen durdurmayı hedeflediği hatırlatıldı.
21 Ocak itibarıyla, Rus ham petrolünden başka ülkelerde rafine edilen ürünlerin de yasak kapsamına alınacağı ve ithalatçıların ürünlerin Rusya menşeli olmadığını kanıtlamak zorunda kalacağı belirtildi.
Ancak depolama terminalleri ve aracı ağların yakıtın menşeini gizleyerek yaptırımların uygulanmasını zorlaştırdığı ifade edildi.
WSJ’ye göre, Türkiye’deki Rus petrol ticareti küçük firmalardan büyük holdinglere kadar geniş bir aktör ağına yayılıyor.
Türkiye, Rus rafine ürünlerini iç pazarda kullanarak kendi rafinerilerinin Avrupa Birliği’ne ihracatını artırırken, Rus petrolünün küresel piyasalarda indirimli satılması aracılara yüzde 10–20 arasında kâr marjı sağlıyor.
Avrupa Birliği’nin Vadinar rafinerisine yaptırım uygulamasının ardından bu tesisin Avrupa sevkiyatları dururken, bazı yüklerin Türkiye’deki terminallere yönlendirildiği de haberde yer aldı.
Ekim ve kasım aylarında Rusya’dan Türkiye’ye gelen dizel yüklerinin kısa sürede Yunanistan’daki rafinerilere sevk edildiği belirtildi.
Haberde, Avrupa Birliği içinde Rus petrolüne olan talebi kalıcı biçimde azaltmak amacıyla, Türkiye’den gelen dizel ve petrol ürünlerine yönelik yeni yasak seçeneklerinin tartışılmaya başlandığı ifade edildi.
