Karadeniz’de güvenlik risklerinin yeniden tırmanması, deniz taşımacılığında maliyet baskısını artırıyor. Bloomberg’in aktardığına göre bölgedeki gemi saldırılarındaki artış sigorta şirketlerini daha yüksek prim talep etmeye yöneltti.
Sigortacılar, Karadeniz’de herhangi bir limana uğrayan gemiler için gemi değerinin yaklaşık yüzde 1’i oranında sigorta primi istiyor. Bu oran, geçen ayın sonunda yaklaşık yüzde 0,7 seviyesindeydi. Artış, sadece haftalar içinde risk algısının ne kadar hızlı bozulduğunu ortaya koyuyor.
Yaklaşık üç yıldır yüksek riskli bölge olarak sınıflandırılan Karadeniz’de, son dönemde saldırıların hem sıklığı hem de yoğunluğu dikkat çekiyor.
Son günlerde Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nun yükleme terminali yakınlarında iki petrol tankerinin vurulması, endişeleri daha da artırdı. Söz konusu terminal, Kazakistan’ın petrol ihracatı açısından kritik bir konumda bulunuyor.
Aynı zaman diliminde, Karadeniz’de tahıl taşımak üzere sefer planlayan bir gemi ile soya fasulyesi taşıyan başka bir geminin de saldırıya uğraması, bölgedeki ticari deniz trafiğinin geniş bir risk yelpazesiyle karşı karşıya olduğunu gösterdi.
Artan tehditler nedeniyle bazı gemiler, Karadeniz’in orta kesiminden geçmek yerine Türkiye kıyılarına daha yakın rotalar izlemeye başladı. Ancak bu önlem de güvenliği garanti edemedi.
Türk kıyılarına yaklaşık 30 mil mesafede bir petrol tankerinin isabet alması, riskin bölgenin geneline yayıldığını ortaya koydu.
Öte yandan bazı gemilerin dijital takip ve konum sistemlerini kapatarak görünürlüğünü azaltmaya çalıştığı belirtiliyor. Ancak saldırıya uğrayan gemilerde bu yöntemin koruma sağlamadığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, artan güvenlik riskleri Karadeniz üzerinden emtia taşımacılığını daha pahalı ve öngörülemez hale getiriyor. Sigorta primlerindeki sert yükseliş de bu belirsizliğin en somut göstergesi olarak öne çıkıyor
Sigorta primlerindeki yükseliş, gemi işletmecileri için ciddi ek maliyetler yaratıyor. Karadeniz’e uğrayan gemilerden talep edilen prim oranının yaklaşık yüzde 0,7’den yüzde 1’e çıkması, tek seferlik yolculuklarda bile yüz binlerce dolarlık ek yük anlamına geliyor.
Örneğin piyasa değeri 100 milyon dolar olan bir petrol tankerinin Karadeniz geçişi için ödediği sigorta primi yaklaşık 700 bin dolardan 1 milyon dolara yükselmiş durumda.
Bu artış, yalnızca bir seferde 300 bin dolara varan ek maliyet yaratıyor. Daha büyük tonajlı ve yüksek değerli tankerlerde ise prim farkı 500 bin doların üzerine çıkabiliyor.
Sektör kaynakları, artan sigorta maliyetlerinin navlun fiyatlarına yansıtılmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Bu durum, Karadeniz üzerinden yapılan petrol, tahıl ve tarımsal emtia taşımacılığında taşıma bedellerinin yukarı yönlü baskı altında kalmasına neden oluyor.
Uzmanlara göre, güvenlik riskleri devam ettiği sürece sigorta primlerinde geri çekilme beklenmiyor ve bölgeden yapılan sevkiyatlar küresel emtia fiyatları üzerinde dolaylı baskı oluşturmaya devam edecek.
