Gürbulak Sınır Kapısı’ndan günlük çıkan TIR sayısında yüzde 40’a varan düşüş yaşandığı belirtiliyor. Diğer yandan EKONOMİ’ye konuşan ihracatçılar, en büyük endişelerinin İran’a yönelik artan yaptırımların Türkiye-ABD ticaretine yansıması olduğunu dile getiriyor.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Yönetim Kurulu Üyesi Başaran Bayrak, İran ile ticaretin giderek zorlaştığını vurgulayarak, “İran’la ticaretimiz ağırlıklı olarak sınır ticareti şeklinde ve ikili güven ilişkilerine dayalı yürüyor. Ödemeler çoğu zaman ya elden ya da kuryeler aracılığıyla yapılmaya çalışılıyor. Ancak ABD’nin artan yaptırımları ve ülkede yaşanan protestolar nedeniyle karşılıklı ticaret son derece sıkıntılı bir sürece girdi” dedi. Bayrak, olağan dönemde günlük 350-400 aracın geçtiği sınır kapılarında protestoların ardından bu sayının 200’lere kadar gerilediğini belirterek, “Taşımalar belirgin şekilde yavaşladı. Zaten sınırlı olan ticaret daha da daraldı” ifadelerini kullandı.
Bayrak, ihracatçının asıl endişesinin İran’dan ziyade ABD ile olan ticaret olduğunu vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 ek gümrük vergisi uygulanabileceğine yönelik açıklamalarına dikkat çeken Bayrak, şunları söyledi: “Eğer Türkiye de bu ülkeler kapsamına alınırsa asıl sıkıntıyı o zaman yaşarız. ABD’ye yıllık ihracatımız 13 milyar doların üzerinde. Böyle bir adım, çok daha büyük bir ticaret kaybına yol açabilir.”
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) İcra Kurulu Başkanı Alper Özel ise sahadaki duruma ilişkin değerlendirmesinde, taşımaların devam ettiğini ancak ciddi iletişim sorunları yaşandığını söyledi. Özel, “Sınır kapıları açık, taşımalarımız sürüyor. Ancak İran’da uygulanan internet kısıtlamaları nedeniyle işlemler ağır ilerliyor. Firmalar, sürücülerle haberleşmekte ciddi sıkıntılar yaşıyor. Buna rağmen Bazargan ve Gürbulak bölgelerinde şu an için önemli bir sorun yok” dedi.
Asset Gümrük Müşaviri Mesut Temel de son günlerde gündeme gelen Trump geriliminin etkilerinin henüz tam olarak sahaya yansımadığını ifade etti. Temel, “Şu an işler normale yakın devam ediyor. Ancak piyasada ciddi bir tedirginlik var. Önümüzdeki günlerde yavaşlama ve yeni aksiyonlar gerekebilir” değerlendirmesinde bulundu.
İran’da devam eden protestoların kara taşımacılığına kıyasla deniz ticaretine etkisinin daha sınırlı olduğu belirtiliyor. Bu ülkeyle taşımalar ağırlıklı olarak karayoluyla yapılıyor. Koster armatörlük şirketlerinden Oras Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Salih Zeki Çakır, İran ve İran üzeri taşımalarında herhangi bir aksama yaşanmadığını belirterek, “Taşıma sayılarımızda bir sorun yok, operasyonlarımız aynen devam ediyor” dedi.
Türkiye ile İran arasındaki ticaretin büyük bölümü sınır ticareti şeklinde gerçekleşiyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre 2025’in ilk 11 ayında Türkiye’nin İran’dan ithalatı yaklaşık 2,3 milyar dolar, İran’a ihracatı ise 2,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Böylece iki ülke arasındaki toplam dış ticaret hacmi 5,1 milyar dolara ulaştı. TİM verileri de 2025 yılında Türkiye’den İran’a yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ihracat yapıldığını ortaya koyuyor.
