Dünya’nın en büyük petrol rezervine sahip olan ülkesi Venezuela’ya yönelik operasyonun ardından ham petrol %0,84 Brent petrol ise %0,68 yükseldi.
Dolar bazında altın %1,83, gümüş %3 civarında yükseldi.
Borsalardaysa yükseliş gözlemlendi.
İngiltere’deki FTSE100 endeksi %0,3 Almanya’daki Dax endeksi %0,64, Japonya’da Nikkei 225 endeksi %3,3 yükseldi.
Türkiye’de de BIST 100 %1,6 değer kazandı.
Peki Venezuela’daki operasyonun uluslararası piyasalara etkisi nasıl olabilir?
Uzun süredir uluslararası gelişmeler nedeniyle yükselişte olan altın fiyatlarında bu sebeple bir yükselme bekleniyor mu?
BBC’ye konuşan AJ Bell yatırım direktörü Russ Mould, “Artan jeopolitik gerilimler normalde yatırımcıları tedirgin ederdi, ancak küresel piyasalar satış dalgasından kaçındı” diyor.
BBC News Türkçe’ye konuşan piyasa uzmanı Evren Kırıkoğlu’na göre de operasyonun piyasalara “beklendiği ölçüde bir etkisi” olmadı.
Türkiye Enerjileri ve Stratejileri Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener de operasyonun Türkiye ve gelişmekte olan ülkelere orta vadedeki etkisinin sınırlı olacağı görüşünde.
“Venezuela’nın dış dünyayla ilişkisi sınırlı olduğu için doğrudan bir etki beklenmez” diyen Akyener, jeopolitik risk açısından da Türkiye için “olumsuz bir etki beklemediğini” söyledi.
Uluslararası piyasalarda değerli metallerin fiyatlarının yükselmesi sonrası madencilik şirketlerinin hisseleri yükseldi.
Asya’daki hisse senedi piyasaları, yatırımcıların Venezuela’daki gelişmelerden farklı haberlere odaklanmasıyla yükseliş gösterdi.
Güney Kore ve Çin’deki büyük endeksler de yükselişteydi.
Yatırım şirketi eToro’dan Zavier Wong, bu görünümün, Venezuela’daki olayların etkilerinin uzak kalacağına dair güveni yansıttığını söyledi.
Jeopolitik gerginlik ve belirsizlik ortamlarında petrol ve altın fiyatının yükseldiğine, dolar talebinde artış yaşanması gibi gibi belirgin hareketler gözlendiğini belirten Kırıkoğlu, operasyonun ardından borsaların pozitif işlem yaptığını, bunun bir gösterge olduğunu savundu.
Kırıkoğlu, operasyon eğer başarız olsaydı, durumun “ne olacağı belli olmayan ucu açık bir noktaya evrilebileceğine” ve o zaman piyasaların negatif etkilenebileceğine işaret etti.
Evren Kırıkoğlu’na göre böylesi bir durum gerçekleşseydi “jeopolitik belirsizlik fiyatlaması” olabilirdi.
Kırıkoğlu, dolarda bir miktar değerlenme olsa da “eskisi kadar büyük bir dolara kaçış” olmadığını belirtirken, altındaki değerlenmenin sebebiniyse bu metalin “zaten yükseliş trendinde olmasına” bağladı.
Reuters’a konuşan JP Morgan Varlık Yönetimi Asya-Pasifik Baş Piyasa Stratejisti Tai Hui ise, “Bu olayın daha geniş jeopolitik etkileri olmalı, ancak bence finans piyasaları bu tür riskleri doğru bir şekilde fiyatlandırmada çok verimli değil” diyerek zamanla görünümün değişebileceğine işaret etti.
Birçok uzmana göre operasyonun petrole etkisi de sınırlı olacak.
Bunun sebeplerinden biri dünyadaki mevcut petrol stoğunun yüksek olması.
Bir diğer sebep ise, Venezuela’nın rezervlerinin hali hazırda üretimi zor bir petrol olması ve mevcut üretim anlamında dünya arzının yüzde birinden az bir miktarına karşılık gelmesi olarak gösteriliyor.
Venezuela’nın 300 milyar varilin üzerinde petrol rezervi bulunuyor. Sahip olduğu kaynakların çok büyük bir bölümü “ağır petrol” olarak nitelendiriliyor.
TESPAM Başkanı Akyener, Venezuela petrolü için, “Sürekli yatırım yapılması gerekiyor. Petrolü arıtmanız gerekiyor, sülfürünü ayırmanız gerekiyor. Yani üretim maliyeti yüksek, üretimi zor” diyor.
Uluslararası Enerji Ajansının raporuna göre Venezuela Kasım ayında yaklaşık 860 bin varil petrol üretti.
Bu rakam, ülke dünyanın en büyük rezerve sahip olmasına rağmen, dünya petrol tüketiminin yüzde birinden daha azını oluşturuyor.
Ülkedeki tek ABD’li enerji şirketi Chevron’un hisseleri operasyonun ardından biraz yükseldi.
Dünyada petrol stoklarının da yüksek olduğunu belirten Akyener, bu sebeplerle “petrol fiyatlarını şişirecek bir arz talep dengesizliği yok” diyor.
BP’nin eski CEO’su Lord Browne da verdiği demeçte, Venezuela’nın petrol üretimini yeniden canlandırmasının “çok büyük bir beceri yatırımı ve zaman” gerektireceğini söylüyor.
Bir kısım üretimde “hızlı bir toparlanma” olabileceğini belirten Browne, sektör yeniden yapılanırken üretimin aslında düşebileceğini de sözlerine ekledi.
Kırıkoğlu’na göre savaş ve çatışma hallerinde bu durumun öncelikle ülkelerin ticaret hacmini, ticaret yollarını etkileyip etkilemediğine bakıldığını belirtti.
Kırıkoğlu “bu açıdan bakarsak Venezuela’nın dış dünyayla bu anlamda ilişkisi sınırlı olduğu için Türkiye için doğrudan bir etki beklenmez” değerlendirmesinde bulundu.
Kırıkoğlu da, “Venezuela’nın petrolü işlemeye hazır bir petrol değil ve bu petrol fiyatlarında oynaklık yaratabilecek bir konu değil. Bu anlamda Türkiye’ye etkisi de petrol fiyatı üzerinden çok sınırlı olur” diyor.
Kırıkoğlu “Türkiye için daha çok demir-çelik emtia fiyatlarını yükseltecek bir konu olursa maliyetlerimizi dolaylı etkiler, öyle bir şey de söz konusu değil” dedi.
Operasyonla birlikte enerji fiyatlarında bir değişiklik beklentisi olsaydı enerji ithalatçısı olduğu için Türkiye’nin de negatif etkilenebileceğini belirten Akyener ise “ancak enerji fiyatlarında bir değişim şu anda söz konusu değil” dedi.
Ülkelerin jeopolitik risk priminin de önemli bir başlık olduğunu belirten Kırıkoğlu da örneğin, “Avrasya bloğu ile yakın ülkelerin ABD’nin başarılı olması nedeniyle risk primlerinin etkilenebileceğini” söyledi.
Kırıkoğlu “Türkiye açısından ben Venezuela kaynaklı olumsuz bir etki beklemiyorum” dedi.
