Yüksek enflasyon dönemlerinde mali tabloların gerçeğe uygun sunulmasını sağlamak amacıyla varlık, yükümlülük, gelir ve giderlerin enflasyon etkilerine göre düzeltilmesini içeren enflasyon muhasebesi, 2023’te verilen kararla 2024 yılından itibaren yeniden uygulanmaya başlanmıştı.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız, AA muhabirine, yıl sonu bilançoları için önem arz eden enflasyon muhasebesi uygulamasının tamamen yürürlükten kaldırılacağı yönünde kamuoyunda beklenti oluştuğunu söyledi.
Yıldız, enflasyon düzeltmesi uygulamasının, işletmelerin mali tablolarının güncel değerlere getirilmesi amacından ziyade bazı işletmelerde daha fazla, bazı işletmelerde ise daha az vergi ödenmesine yol açtığına dikkati çekti.
Söz konusu uygulamanın geçici vergi dönemleri bazında olmaması gerektiğinin altını çizen Yıldız, “Sadece yıllık dönem bazında ve vergi etkisi olmaksızın uygulanmalı ya da vergi mevzuatımızda yapılacak kanuni düzenlemeyle uygulama tamamen kaldırılarak bunun yerine zaten vergi mevzuatımızda yer alan sürekli yeniden değerleme uygulaması geçerli olmalıdır. Hem işletmelerimiz hem meslek mensuplarımız hem de mali idaremiz açısından enflasyon muhasebesinin kaldırılması daha uygundur.” ifadelerini kullandı.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, enflasyon muhasebesi uygulamasının mevcut koşullarda yürürlüğe konulmamasının iş dünyası açısından bir rahatlama sağlayacağını ve böylece işletmeler için operasyonel yük, ek maliyet ve uyum karmaşasının ortadan kalkacağını vurguladı.
KOBİ’lerin enflasyon muhasebesi kaynaklı finansal raporlama süreçlerinde hata ihtimalinin yüksek olduğunu bildiren Avdagiç, duran varlık (işletmenin uzun vadede sahip olduğu veya kullanmayı planladığı varlıklar) ağırlıklı çalışan, birikmiş amortismanı veya sermaye düzeltme farkı yüksek olan şirketlerde enflasyon düzeltmesinin bilançoda gerçekleşmemiş teknik karlar oluşturduğuna işaret etti.
Avdagiç, yüksek finansman maliyetleri nedeniyle firmaların zorlu süreçten geçtiğini dile getirerek, “Enflasyon muhasebesi uygulamasının yeniden değerlendirilmesi, işletmelerin daha öngörülebilir, sade ve yönetilebilir bir finansal raporlama süreciyle faaliyet göstermelerine katkı sağlayacaktır.” dedi.
Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Genel Başkanı Burhan Özdemir de enflasyon muhasebesinin şirketlerin hayatını kolaylaştırmak yerine, birçok sektörde maliyetleri artıran, belirsizlik doğuran ve vergi yükünü ağırlaştıran bir yapıya dönüştüğünü aktardı.
Enflasyon muhasebesinin teoride şeffaflık sağlarken, uygulamada yatırım isteğini azalttığını, istihdam kaybı riskini artırdığını ve nakit akışını bozduğunu vurgulayan Özdemir, “Bu süreç yönetilemez değil fakat yönetilme biçimi değişmeye muhtaç. Uygulama, bu dönemde geçici olarak askıya alınabilir. KOBİ’ler için daha basit, ayrı bir model tasarlanabilir. Reel kar oluşturmayan kazançlarda vergi yükü kaldırılmalı. Düzenlemeler, iş dünyası ve meslek örgütleriyle ortak akılla tasarlanmalıdır.” şeklinde konuştu.
Özdemir, bugün enflasyon muhasebesinin teorik doğruluğuna rağmen uygulamada işletmelerin gücünü tüketen bir düzenleme haline geldiğinin altını çizerek, şunları kaydetti:
“Oysa bugün Türkiye’nin ihtiyacı, işletmeleri sıkıştırmak değil, sermayeyi güçlendiren, yatırımı teşvik eden, istihdamı koruyan bir iklim yaratmaktır. Enflasyon muhasebesinin bugünkü haliyle sürdürülmesi değil, ülkenin gerçeklerine ve reel sektörün yükünü taşıyabileceği bir yapıya göre yeniden tasarlanması veya tamamen kaldırılması gerekmektedir.”
Ankara Genç İş İnsanları Derneği (ANGİAD) Başkanı Ertuğrul Onat ise yıl sonuna yaklaşırken enflasyon muhasebesi nedeniyle işletmelerin yaşadığı sıkıntıların daha belirgin hale geldiğini söyledi.
Enflasyon muhasebesiyle şirket bilançolarının ekonomik gerçekliğinin yansıtılması ve finansal analizlerin sağlıklı zemine oturması amaçlanırken, uygulamanın mevcut halinin reel sektörde beklenen etkinliği sağlayamadığına değinen Onat, vergi gelirlerine olumlu yansıyacağı yönündeki beklentilerin de karşılanmadığını belirtti.
Onat, özellikle borç ağırlıklı büyüyen firmalar için enflasyonist ortamın yarattığı tablonun reel bir kazanç olmadığı halde ilave vergi yükü doğurduğuna işaret ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Öz sermaye yapısı zayıf olan KOBİ’lerimiz açısından bu durum daha da ağır yük oluşturmaktadır. İşletmelerimiz, reel bir gelir elde etmeden yalnızca enflasyonun muhasebe kalemleri üzerindeki etkisi nedeniyle vergi ödemek zorunda kalmaktadır. Bu da hem yatırım iştahını azaltmakta hem de mali yapıları zayıflatmaktadır. Firmalarımızın sürdürülebilirliğini koruyacak, mali yapılarının güçlenmesine katkı sağlayacak ve işletmeler arasında adaleti gözeten daha dengeli bir düzenleme yapılması gerektiğine inanıyoruz. Enflasyon muhasebesinin kaldırılmasına yönelik alınacak bir karar, daha sağlıklı yatırım ortamının tesisine katkı sağlayacak, reel sektörün güçlenmesi ise ülkemizin ekonomik istikrarının temelini oluşturacaktır.”
