2017 yılında yapılan bir düzenlemeyle Türkiye’de üretilen tüm altınların alma hakkı öncelikli olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda bulunuyor. Ancak Merkez Bankası çok önemli bir karar alarak yerel madenlerde üretilen altın alımını durdurdu.
ekonomim.com’a konuşan uzmanlar, Merkez Bankası’nın aldığı bu kararın uluslararası piyasayla yurtiçi altın piyasası arasında 12 bin dolara kadar çıkan makasın ciddi oranda düşmesine neden olacağını söyledi. Altın ithalatı kotası nedeniyle sıkıntılı bir süreç yaşayan sektöre de can suyu olması beklenen karar, olumlu olarak karşılandı.
Yıllık 40 tona kadar ulaşan yerel üretimin, direkt madenlerden satışının yapılmasının, özellikle altın ithalatında oluşan cari açığın giderilmesine önemli oranda katkı yapması bekleniyor.
ekonomim.com’a bilgi veren Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, altın alımlarındaki durmanın yurt içinde özellikle fiyatlara yönelik bir hamle olabileceğini belirtti. Yılmaz, şunları söyledi:
“Merkez Bankası altın ithalatına bir kota koydu. Bu kotayı koyunca iki şey gerçekleşti. Kâğıt üzerinde altın ithalatı biraz azalmış gibi görünüyor ama maalesef başka yollara yönelenler de oldu. Ekonomi tarafında ise uluslararası piyasalardaki fiyatla Türkiye’deki fiyatlarda makas açılmaya başladı.
Dünya Altın Konseyi verilerine göre, Türkiye’nin mevcut altın rezervi 643 ton civarında ve dünyada 9. sırada yer alıyor. Yüzde 100 doğru bir iş yapılarak, Türkiye’de üretilenin hepsini TCMB satın aldığı için, bu fiyat makasının açılması piyasayı kötü etkiledi.”
Yılmaz, altın alımlarının durmasının nedenleri arasında fiyat makasının kapanması amacıyla rezervden altın vermek yerine iç üretimin piyasaya verilmesinin bir yöntem olarak izlenebileceğini bu durumun da hem fiyat makasının kapanması için hem de diğer yolları engellemek için önemli bir yöntem olduğunu belirtti.
Türkiye Madenciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, alımların yeniden başlayıp başlamayacağına yönelik “Şunu çok iyi biliyoruz; 4,5-5 yıldır sürekli alım vardı. Geçmişte de 1-1,5 aylık bir ara dönem olmuştu. Bu dönem de muhtemelen 2-3 ay kadar geçici bir dönem olacaktır. Yeniden alımlar başlayacaktır diye düşünüyorum” dedi.
Cari açık üzerinde önemli bir etkisi olan altın alımları ve fiyatlarının da iç alımın durdurulmasıyla nasıl etkileneceğini Yılmaz, şu şekilde anlattı:
“Bu durum ayrıca cari açık için hem negatif hem de pozitif etki edecek bir gelişme. Fiyatta realizasyon negatif etki olacaktır. Bir bu kadar da ithalatı da düşürebileceğiniz için pozitif etkisi de bu olacaktır.”
ekonomim.com’a konuşan Altın Madencileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Yücel, TCMB’nin altın alımlarının durdurulduğunu doğruladı. Yücel, TCMB’nin altın alımlarını otomatik yaptığını, alım olmadığı dönemlerde bu durumun açıklandığını söylerken, sebeplere yönelik de Merkez Bankası’nın rezerv çeşitlendirmesi ya da küresel piyasalardaki oynaklık nedeniyle bir pozisyon alımı olabileceğini de ekledi.
TCMB Eski Kıdemli Ekonomisti Dr. Ali Çufadar, altın alımlarının ekonomik programa da etkisi olduğunu belirtirken, rezervleri artırmaya yönelik ise önemli olduğunu belirtti.
TCMB’nin altın alımı sonucu piyasaya sürdüğü likiditeyle hem para arzını hem de kura etki ettiğine dikkat çeken Çufadar, alımların durması ihtimalinin ithalat kotasıyla çelişebileceğine yönelik sorumuza da “doğru” yanıtını verdi.
Altın alımlarının durdurulmasına yönelik Merkez Bankası yorum yapmadı.
2025 yılında Merkez Bankası yöneticilerinin de sıklıkla belirttiği gibi rezervlerin güçlendirilmeye çalışıldığı bir yıl oldu. Özellikle son yıllarda Dünya Altın Konseyi verilerinde de görüldüğü gibi TCMB dünyada da hatırı sayılır altın alımlarına imza attı.
2025 yılı 3. Çeyrek verilerinde, geçen yılın aynı dönemine göre altın alımları yüzde 13 artarken, önceki çeyreğe göreyse yüzde 6 azalış oldu.
17 Ekim ile sona eren haftada TCMB’nin toplam rezervler, 198,4 milyar dolar olurken, altın rezervleriyse 111,2 milyar dolar seviyesine yükseldi. 24 Ekim ile biten haftada altın fiyatlarındaki küresel gerilemeyle bu değerin yaklaşık 5 milyar dolar düşmesi bekleniyor.
