Financial Times’ın haberine göre, Türkiye’de ilkbaharda yaşanan don olayları ve haşere istilası fındık üretimini olumsuz etkiledi. Haberde, üretimdeki düşüşün ardından fındık fiyatlarının yaz başından bu yana neredeyse iki katına çıktığı vurgulandı.
Türkiye yılda 600 bin ila 700 bin ton fındık hasat ediyor, bu da toplamda yaklaşık 1,1 milyon ton olan küresel arzın neredeyse üçte ikisine denk geliyor. Uzmanlar, bu yıl üretimin 500 bin ton veya daha altına düşebileceğini, bunun da zaten küçük olan pazarı daha da daraltabileceğini söylüyor.
Tarım Bakanlığı’nın il bazlı çalışmalarına göre rekoltenin 450 bin ton civarında olması bekleniyor. Ancak Ulubey Fiskobirlik Başkanı Cemil Temiz, FT’ye açıklamasında “Gerçek rakamın 300 bin tonu geçeceğini sanmıyorum” diyor.
Londra merkezli gıda ürünleri tedarikçisi CH Hacking& Sons’ın kurucusu Giles Hacking, temmuzda tonu 9 bin dolar olan kabuksuz fındık fiyatının 18 bin dolara yükseldiğine dikkat çekiyor.
Analizde, küçük üreticilerin fındık stokladığı ve Ferrero’nun düşük fiyattan satın alma tekliflerine yanaşmadığı ifade ediliyor. Öte yandan İtalyan şirketin de fiyatların düşmesini beklediği için satın alımları geçici olarak durdurduğu yazılıyor.
Ferrero’nun fındık tedarikinden sorumlu biriminin başındaki Marco Botta, Samuel Beckett’ın ünlü oyunu Godot’yu Beklerken’e gönderme yaparak, şirketin “Türkiye’deki fındık kralları için Godot’ya dönüştüğünü” söylüyor.
Botta, tedariki şimdilik Şili ve ABD’den sağladıklarını belirtiyor. Şirket, bu ülkelerdeki fındık üretim kapasitesini son iki yıldır artırıyor. Yetkili, Toprak Mahsulleri Ofisi’yle yazılı anlaşmaları olmasa da Türkiye’de uzun vadeli yatırımlar yapmaya kararlı olduklarını ifade ediyor.
Ordu’da yarı zamanlı çiftçilik yapan Saadettin Irmakçı, normalde bahçesinden yılda 1,5 ton fındık topladığını ancak miktarın bu sene 30 kiloya indiğini söylüyor. Irmakçı, “Fındık fiyatı yükseliyor ama olması gereken yerde. Karadeniz’de balıkçılar bir günde bizim bir yılda kazandığımızı kazanıyor” diye ekliyor.
Türkiye’nin en büyük 5 fındık ihracatçısından biri olan Poyraz Poyraz Fındık’ın ihracat direktörü Fırat Bakıcı da piyasaya dair şunları söylüyor:
Türkiye’nin pazar payını kaybedeceği yönünde bir paranoya var. Şili agresif şekilde büyüyor, hasatlarını 200 bin tona çıkarmayı hedefliyorlar. Bunu 5 ila 10 yıl içinde başarabilirler.
Bakıcı, yükselen işçilik maliyetlerinin Türkiye’nin rekabet gücünü zayıflattığını belirterek, şöyle devam ediyor:
Fındık, kuruyemişler arasında kuzu eti gibidir, yüksek kaliteli ve sofistike bir aromaya sahiptir. Ancak Türkiye markalaşmayı başaramadı, hep Avrupa için taşeronluk yaptı. Tedarikle ilgili bu açmazın Nutella fiyatlarını yükseltebileceği de düşünülüyor. Ferrero olası fiyat değişimlerine dair yorum yapmayı reddetti.
