Terör örgütü PKK’nın 5-7 Mayıs’ta kongresini toplamasına ve fesih kararına giden süreç, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin 22 Ekim 2024’te Meclis Grup Toplantısı’ndaki bu çağrısıyla başlamıştı:
“Şayet terörist başının tecridi kaldırılırsa gelsin TBMM’de DEM Parti Grup Toplantısı’nda konuşsun. Terörün tamamen bittiğini ve örgütün lağvedildiğini haykırsın.”
Peki aradan geçen yaklaşık yedi aylık sürede neler yaşandı? Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, teröristbaşı Abdullah Öcalan ve siyasi partilerden hangi mesajlar geldi?
BBC Türkçe süreçteki önemli dönüm noktalarını derledi.
1 Ekim 2024: MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışında beklenmedik bir şekilde DEM Partili milletvekilleri ile tokalaştı. Bahçeli’nin bu hareketi “yeni çözüm süreci için bir işaret” olarak yorumlandı.
12 Ekim 2024: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan MHP liderinin DEM Partili vekillerle tokalaşmasını “olumlu ve anlamlı” olarak değerlendirdi.
Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, “Ortada net ve kararlı bir biçimde uzatılan bir el var. Biz sayın Bahçeli’nin ortaya koyduğu tavrı ülkemizin demokrasi mücadelesi için olumlu ve anlamlı buluyoruz” dedi.Erdoğan, “Meseleleri terör dışı yöntemlerle ortadan kaldırmaya her zaman varız” dedi.
15 Ekim 2024: MHP lideri Bahçeli, partisinin grup toplantısında yaptığı konuşmada teröristbaşı Abdullah Öcalan’a seslenerek örgütü tasfiye etme çağrısı yaptı.
Bahçeli, “Türkiye’ye getirilirken ‘her türlü hizmete hazırım’ diyen terörist başı buyursun terörün bittiğini, örgütün tasfiye edileceğini tek taraflı ilan etsin” ifadelerini kullandı.
22 Ekim 2024: MHP lideri, terör örgütü PKK ile ilgili çağrısını yineleyerek teröristbaşı Abdullah Öcalan’a “örgütün lağvedildiğini ilan etmesini” çağrısında bulundu.
Bahçeli, “Şayet teröristbaşının tecridi kaldırılırsa gelsin DEM Parti grup toplantısında konuşsun, terörün bittiğini, örgütün lağvedildiğini ilan etsin” dedi.
Bahçeli’nin bu açıklaması, “umut hakkı” tartışmalarını başlattı.
23 Ekim 2024: Bahçeli’nin açıklamasının hemen ardından DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili ve teröristbaşı Abdullah Öcalan’ın yeğeni Ömer Öcalan İmralı’ya gitti.
Şanlıurfa milletvekili, ziyaretin ardından teröristbaşı Öcalan’ın mesajını aktardı:
“Tecrit devam ediyor. Koşullar oluşursa bu süreci çatışma ve şiddet zemininden hukuki ve siyasi zemine çekecek teorik ve pratik güce sahibim.”
23 Ekim 2024: Ankara’da Türk Havacılık ve Uzay Sanayi’ne (TUSAŞ) yapılan saldırıda beş kişi yaşamını yitirdi. Saldırıyı terör örgütü PKK üstlendi.
Halk Savunma Merkezi (HPG) TUSAŞ’ın “ürettiği silahlar nedeniyle” hedef alındığını açıkladı.
24 Ekim 2024: Terör örgütü PKK’nın çatı örgütü KCK’nın açıklamasında, İmralı görüşmesine izin verilmesi olumlu karşılandı ama “tecrit kalkmadan Öcalan’dan rol oynamasını beklemenin gerçekçi olmadığı” belirtildi.
30 Ekim 2024: Cumhurbaşkanı Erdoğan, MHP lideri Bahçeli’nin teröristbaşı Öcalan’ın örgütü lağvetmesi ile ilgili çağrısına destek verdiğini açıkladı.
Muhataplarının “millet” olduğunu belirten Erdoğan, “Bizim Irak ve Suriye’nin kuzeyindeki bölücü örgütle Kandil’deki terör baronlarına hiçbir çağrımız yoktur, olamaz da” dedi. Cumhurbaşkanı, Irak ve Suriye dahil her yerde “terörle mücadeleyi” sürdüreceklerini belirtti.
4 Kasım 2024: Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk, Batman Belediye Başkanı Gülistan Sönük ve Halfeti Belediye Başkanı Mehmet Karayılan görevden alınarak yerlerine kayyum atandı.
Türk’ün görevden alınmasına Kobani davasında 10 yıl hapis cezası alması ve hakkında devam eden dava ve soruşturmalar gerekçe gösterildi.
26 Kasım 2024: DEM Parti, teröristbaşı Abdullah Öcalan ile İmralı’da bir görüşme yapılması için Adalet Bakanlığı’na başvurdu.
Aynı gün Bahçeli partisinin grup toplantısında “İmralı ile DEM grubu arasında yüz yüze temasın gecikmeksizin yapılmasını bekliyor, çağrımızı kararlılıkla tekrarlıyoruz” dedi.
8 Aralık 2024: Suriye’de 27 Kasım’da Halep ve Hama kentlerini ele geçiren Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) liderliğindeki gruplar başkent Şam’ı aldıklarını duyurdu. Reuters haber ajansı aynı gün Beşar Esad’ın Şam’dan ayrıldığını bildirdi.
13 Aralık 2024: Suriye’deki gelişmelerle ilgili konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Bir an önce YPG/PKK’nın içerisinde bulunan Suriye’deki Suriyeli olmayan, uluslararası terörist savaşçısı statüsünde olan unsurların ülkeyi bugünden itibaren terk etmesi. Türkiye’den İran’dan Irak’tan ve Avrupa’dan gelen PKK kadrolarının bugün itibariyle ülkeyi terk etmeleri gerekiyor” dedi.
19 Aralık 2024: Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Komutanı Mazlum Abdi, Ankara’nın “Suriyeli olmayan savaşçılarla” ilgili talebi üzerine yaptığı açıklamada “Türkiye ile ateşkes sağlanmasının bu sürecin ön koşulu olduğunu” söyledi.
Reuters’a konuşan Abdi “Ateşkes uygulandığında, Suriyeli olmayan Kürt savaşçıların da kendi bölgelerine dönmesi için çalışabiliriz. Zaten bazıları geri döndü ve dönmek isteyenler de var” dedi.
26 Aralık 2024: DEM Parti, teröristbaşı Öcalan ile görüşmek için Adalet Bakanlığı’na yaptıkları başvurunun kabul edildiğini duyurdu.
Bir gün sonra açıklama yapan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, DEM Parti İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder ve Van Milletvekili Pervin Buldan’ın İmralı’da teröristbaşı Abdullah Öcalan ile görüşeceğini söyledi.
28 Aralık 2024: DEM Parti heyetini oluşturan Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan İmralı’ya gitti. Yeni süreç çerçevesinde teröristbaşı Abdullah Öcalan ile ilk görüşme bu tarihte oldu.
Heyet bu ziyaretin ardından teröristbaşı Öcalan’ın gönderdiği mesajı paylaştı.
Teröristbaşı, “Sayın Bahçeli’nin ve Sayın Erdoğan’ın güç verdiği yeni paradigmaya, ben de pozitif anlamda gerekli katkıyı sunacak ehil ve kararlılığa sahibim” dedi.
30 Aralık 2024: KCK Eş Başkanı Bese Hozat “Öcalan’ın ortaya koyduğu çözüm iradesinin arkasında” olduklarını söyledi. Hozat, “ortada çözüm ya da barış sürecinin söz konusu olmadığını” belirtti.
Terör örgütü PKK Yürütme Kurulu üyesi Murat Karayılan, aynı gün yayımlanan açıklamasında “yeni bir sürecin sinyallerinin gözükmediğini” söyledi.
2-7 Ocak 2025: DEM Parti İmralı görüşmesinin ardından TBMM’de grubu bulunan siyasi partileri sırasıyla ziyaret etmeye başladı.
13 Ocak 2025: 10 Ocak’ta gözaltına alınan Mersin Belediye Başkanı Hoşyar Sarıyıldız tutuklandı. Sarıyıldız görevden uzaklaştırılarak yerine kayyum atandı.
19 Ocak 2025: SDG lideri Mazlum Abdi, Al Arabia’ya yaptığı açıklamada SDG’nin silah bırakmayacağını ancak Suriye ordusuna entegre olabileceğini söyledi.
22 Ocak 2025: Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan’dan oluşan heyet ikinci kez İmralı’da teröristbaşı Abdullah Öcalan ile görüştü.
28 Ocak 2025: Suriye Dışişleri Bakanı Hasan Şeybani Kürtçe bir mesaj paylaşarak “Suriye’deki Kürt toplumu Esad rejimi tarafından büyük bir haksızlığa uğradı. Herkesin eşitlik ve adaleti hissettiği bir ülkeyi hep beraber inşa edelim” dedi.
29 Ocak 2025: Suriye’de Esad yönetimini deviren HTŞ lideri Ahmed Şara geçici yönetimin başkanı ilan edildi.
Takip eden günlerde İngiltere merkezli Economist dergisine konuşan Şara, SDG’nin “silahlı güçlerini devlete entegre etmeye hazır” olduğunu ancak “ayrıntıların tartışıldığını” söyledi.
4 Şubat 2025: DEM Parti Eş Başkanı Tuncer Bakırhan, teröristbaşı Öcalan’ın “tarihi bir çağrı yapmaya hazırlandığını” açıkladı.
Aynı gün Suriye Başkanı Ahmed Şara, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Ankara’da görüştü.
Erdoğan görüşme sonrası yaptığı açıklamada “Bilhassa Suriye’nin kuzeydoğusunu işgal altında tutan bölücü terör örgütü ve yandaşlarına karşı atılacak adımları mütalaa ettik” dedi.
5 Şubat 2025: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, IŞİD ile mücadelede Türkiye, Irak, Ürdün ve Suriye’nin dahil olduğu bir platform oluşturulacağını söyledi.
12 Şubat 2025: Terör örgütü PKK Yürütme Kurulu, yaptığı açıklamada “değişim dönüşüm ve yeniden yapılanma süreci başlatılacak” dedi.
Açıklamanın hemen ardından 13 Şubat’ta KCK eş başkanı Cemil Bayık, teröristbaşı Abdullah Öcalan’dan bir mektup aldıklarını duyurdu.
15 Şubat 2025: 11 Şubat’ta üç yıl hapis cezası alan Van Belediye Başkanı Abdullah Zeydan yerine kayyum atandı.
16-19 Şubat 2025: DEM Parti heyeti Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne giderek Erbil ve Süleymaniye’de bir dizi görüşme gerçekleştirdi.
DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, “Abdullah Öcalan’ın mektubunun hem Kandil’e hem Avrupa’ya hem de Kuzey ve Doğu Suriye’deki ilgililere ulaştırıldığını” söyledi.
26 Şubat 2025: Adalet Bakanlığı, DEM Parti’nin üçüncü kez teröristbaşı Öcalan ile görüşmek için yaptığı başvuruyu kabul etti. 27 Şubat’ta yapılacağı açıklanan ziyarette DEM Parti Eş Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan’ın yanı sıra Ahmet Türk, Cengiz Çiçek, Faik Özgür Erol, Sırrı Süreyya Önder ve Pervin Buldan’ın bulunacağı açıklandı.
27 Şubat 2025: Teröristbaşı Abdullah Öcalan, örgüte “silah bırakma ve kendini feshetme” çağrısı yaptı.
DEM Parti heyeti İmralı’daki ziyaret sonrasında gerçekleştirilen basın açıklamasında teröristbaşı Öcalan’ın “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” başlıklı mesajını aktardı.
Teröristbaşı, “Varlığı zorla sona erdirilmemiş her çağdaş cemiyet ve partinin gönüllü olarak yapacağı gibi devlet ve toplumla bütünleşme için kongrenizi toplayın ve karar alın; tüm gruplar silah bırakmalı ve PKK kendini feshetmelidir” dedi.
28 Şubat 2025: MHP lideri Devlet Bahçeli, Öcalan’ın açıklamasının “baştan sona değerli ve önemli” olduğunu söyledi.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, hükümet ile İmralı arasındaki müzakerelerin bir yıldan uzun süredir devam ettiğini iddia etti.
AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de yaptığı açıklamada “Irak ve Suriye’deki tüm uzantılarıyla terör örgütü silah bırakmalıdır ve kendisini feshetmelidir” dedi.
1 Mart 2025: Terör örgütü PKK, 1 Mart’tan itibaren geçerli olmak üzere ateşkes ilan ettiğini duyurdu. Örgüt, teröristbaşı Öcalan’ın çağrısının içeriğine katıldığını ve çağrının gereklerine uyacağını kaydetti.
Terör örgütü PKK, kongre toplama çağrısı ile ilgili olarak “kongre toplamak için hazır olduğunu ancak bunun gerçekleşebilmesi için uygun güvenlikli ortamın oluşması ve kongrenin başarısı için de Öcalan’ın bizzat yönlendirmesi ve yürütmesinin gerektiğini” belirtti.
DEM Parti İstanbul milletvekili Sırrı Süreyya Önder terör örgütü PKK’nın açıklamasıyla ilgili değerlendirmesinde “Önümüzdeki üç aylık sürede her şeyin düzenlenmiş olmasını ümit ediyoruz” dedi.
9 Mart 2025: Türkiye, Ürdün, Irak, Lübnan ve Suriye IŞİD’e karşı ortak mücadele üzerine anlaştı.
10-17 Mart 2025: DEM Parti, teröristbaşı Öcalan’ın çağrısının ardından siyasi partilerle görüşmeler gerçekleştirdi.
10 Mart 2025: Suriye’de SDG, ülkenin yeni yönetiminin kurumlarına entegre olmayı kabul etti.
12 Mart 2025: Cumhurbaşkan Erdoğan, talep gelmesi halinde DEM Parti İmralı heyetiyle görüşebileceğini söyledi. Bunun üzerine DEM Parti Erdoğan’dan randevu talep etti.
14 Mart 2025: KCK Eş Başkanı Cemil Bayık teröristbaşı Öcalan’ın çağrısını sahiplendi ve bu çerçevede “bir değişim ve dönüşüm yaşadıklarını” ifade etti.
Bayık, terör örgütü PKK’nın teröristbaşı Öcalan’ın kongre toplama çağrısını kabul ettiğini ancak Türkiye’nin operasyonlarının sürmesi nedeniyle bunun mümkün olmadığını söyledi.
20 Mart 2025: MHP lideri Devlet Bahçeli terör örgütü PKK’nın “bir an evvel kongresini toplayarak fesih kararı alması” ve silahlarını teslim etmesi gerektiğini söyledi.
Bahçeli fesih için 4 Mayıs tarihini ve kongrenin toplanma yeri olarak da Muş’un Malazgirt ilçesini önerdi.
10 Nisan 2025: Cumhurbaşkanı Erdoğan, DEM Parti heyetini cumhurbaşkanlığında kabul etti. Bir saat 25 dakika süren görüşmede, İmralı heyetini TBMM Başkanvekili ve İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder ile Van Milletvekili Pervin Buldan temsil etti.
15 Nisan 2025: DEM Parti İmralı Heyeti’nde bulunan Sırrı Süreyya Önder geçirdiği kalp rahatsızlığı sebebiyle hastaneye kaldırıldı.
21 Nisan 2025: DEM Parti heyeti terör örgütü PKK’nın elebaşı Abdullah Öcalan ile görüşmek için dördüncü kez İmralı’ya gitti.
Dördüncü görüşmede heyette DEM Parti Van Milletvekili Pervin Buldan’a Öcalan’ın avukatı Faik Özgür Erol eşlik etti.
Buldan, “2,5 saatlik oldukça verimli bir görüşme” yaptıklarını söyledi. Buldan, teröristbaşı Öcalan’ın “süreçle ilgili umutlu olduğunu” aktardı.
22 Nisan 2025: DEM Parti Eş Başkanı Tuncer Bakırhan, partisinin grup toplantısında “Haftaya Salı günü başka gündemleri konuşuyor olabiliriz” dedi.
Bakırhan’ın bu açıklaması terör örgütü PKK’nın yakın zamanda fesih kongresini toplayacağı beklentilerini artırdı.
24 Nisan 2025: DEM Parti, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ile bakanlıkta görüştü.
DEM Parti görüşmede, teröristbaşı Öcalan’ın çalışma koşullarının düzeltilmesi ve gazetecilerin İmralı’ya giderek görüşme yapması da dahil kapsamlı talepler iletti.
26 Nisan 2025: Suriyeli Kürt Partileri Kamışlı’da Kürt Ulusal Konferansı düzenledi.
28 Nisan 2025: Terör örgütü PKK, kongre toplanması için teröristbaşı Öcalan’ın “kongreyi yönetir hale gelmesini diliyoruz” dedi.
3 Mayıs 2025: 15 Nisan’dan beri hastanede yoğun bakımda bulunan Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti.
5 Mayıs 2025: AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik “Günler içinde somut gelişme bekliyoruz” dedi.
7 Mayıs 2025: Devlet Bahçeli rahatsızlığı nedeniyle üç ay sonra ilk kez Meclis’e geldi, Sırrı Süreyya Önder için DEM Parti’ye taziye ziyaretinde bulundu.
9 Mayıs 2025: Terör örgütü PKK, 5-7 Mayıs tarihlerinde iki ayrı noktada paralel olarak kongresini topladığını söyledi. Açıklamada teröristbaşı Öcalan’ın çağrısı temelinde”tarihi öneme sahip kararlar alındığı” belirtildi, bunların ileri bir tarihte duyurulacağı ifade edildi.
Terör örgütü PKK’nın ardından DEM Parti, sekiz maddelik bir açıklama yayımladı.
“Tarihi bir eşik: Barışın ve kardeşliğin yeni şafağı” başlıklı açıklamada “PKK’nin tarihi kongre kararlarıyla birlikte elli yıllık çatışmadan barış ufkuna bir adım daha yaklaşmış oluyoruz” ifadeleri kullanıldı.
12 Mayıs 2025: Son olarak da teröristbaşının çağrısıyla 5-7 Mayıs’ta kongresini toplayan terör örgütü PKK, örgütün feshedildiğini açıkladı.
18 Mayıs 2025: MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırdıkları süreçle ilgili TBMM’de komisyon kurulması çağrısı yaptı.
20 Mayıs 2025: DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, grup toplantısında hukuksuzlukların barış sürecine zarar verdiğini söyledi. Belediye başkanlarının ve meclis üyelerinin cezaevinde olduğunu hatırlattı.
AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, “Silah bırakma süreci tatmin edici bir aşamaya geldiğinde meclis devreye girecektir” dedi ve demokratikleşme bağlamında İnfaz Kanunu ve yargı reformlarının gündemde olduğunu belirtti.
27 Mayıs 2025: DEM Parti heyeti, TBMM’de Bahçeli ile bir araya geldi.
Görüşmede terör örgütü PKK’nın silah bırakma süreci, Bahçeli’nin önerdiği TBMM bünyesinde tam yetkili bir komisyonun kurulması, ceza infaz düzenlemeleri ve anayasa süreci gibi konular ele alındı.
21 Haziran 2025: İran’da faaliyet gösteren Kürdistan Özgür Yaşam Partisi’nin (PJAK) Eş Genel Başkanı Emir Kerimi, BBC Türkçe’ye verdiği röportajda Türkiye’deki “yeni süreci” desteklediklerini ancak kendilerinin terör örgütü PKK gibi silah bırakma ve fesih kararlarının olmadığını söyledi.
24 Haziran 2025: TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Meclis’te kurulması planlanan komisyonla ilgili meclisteki siyasi partilerin grup yöneticileriyle buluştu.
30 Haziran 2025: DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli 30 Haziran Pazartesi günü, terör örgütü PKK’nın temmuz ayı içerisinde silah bırakma olasılığı olabileceğini söyledi.
Aynı gün Kabine toplantısının ardından konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Örgüt içerisinde kimi unsurların çeşitli sabotajlar içinde oldukları anlaşılıyor” dedi, devletin buna izin vermeyeceğini söyledi.
6 Temmuz 2025: DEM Parti heyeti, teröristbaşı Abdullah Öcalan’la görüşmek üzere İmralı Adası’na gitti. Görüşme 2,5 saat sürdü. “Öcalan’ın sağlık ve moral olarak gayet iyi olduğu” belirtildi.
7 Temmuz: DEM Parti’nin İmralı heyeti 7 Temmuz’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı ziyaret etti, basına kapalı yapılan görüşme yaklaşık bir saat sürdü.
DEM Parti Van Milletvekili Pervin Buldan ve DEM Parti Mardin Milletvekili Mithat Sancar görüşmenin “tarihi” önemde olduğunu söyledi.
9 Temmuz: Teröristbaşı Abdullah Öcalan, örgütün 11 Temmuz’da başlaması beklenen silah bırakma süreci öncesinde video mesaj yayınladı. Bu, teröristbaşı Öcalan’ın 1999 yılından beri ilk videolu görüntüsüydü.
11 Temmuz: Terör örgütü PKK, Kürdistan Bölgesel Yönetimi kontrolündeki Süleymaniye’de bulunan Casena Mağarası önünde sembolik silah yakma eylemi yaptı.
Silah bırakan terör örgütü açıklamasında “Bundan sonra özgürlük, demokrasi ve sosyalizm mücadelemizi, demokratik siyaset ve hukuk yöntemiyle yürütmek amacıyla ve demokratik entegrasyon yasalarının çıkarılması temelinde silahlarımızı özgür irademizle imha ediyoruz” ifadeleri kullanıldı.
25 Temmuz: DEM Parti’den Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Özgür Faik Erol yedinci kez İmralı Adası’nda teröristbaşı Öcalan ile görüştü. Görüşmede terör örgütü PKK’nın silah bırakmaya başlaması ve Meclis’te barış sürecine dair komisyon kurulması çalışmaları ele alındı.
5 Ağustos: Sürece ilişkin TBMM komisyonu ilk kez toplandı. Komisyonun adı “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu” olarak belirlendi. Parlamentoda grubu olan ve temsil edilen tüm siyasi partilerin yer alması hedefiyle 51 kişi olarak belirlenen komisyon, İYİ Parti üye vermediği için 48 üyeyle çalışmaya başladı.
28 Ağustos: Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Faik Özgür Erol’dan oluşan DEM Parti İmralı heyeti teröristbaşı Öcalan’ı sekizinci kez ziyaret etti.
Görüşmenin ardından “Öcalan, demokratik toplum, barış ve entegrasyonun, bu sürecin üç kilit kavramı olduğunu, bu temelde sonuca ulaşabileceğini belirtti” açıklaması yapıldı.
24 Eylül: TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un başkanlık ettiği süreç komisyonu 12’inci toplantısını gerçekleştirdi.
