Yüksek enflasyon ve dolar kurunun baskılanması ile yurt içinde artan pahalılık Türk vatandaşlarının yurtdışı ziyaretlerinde gerçekleştirdikleri harcamaların kompozisyonunu da değiştirdi. Vatandaşların yurtdışı geceleme süreleri pandemi sonrası süreçte gerilerken, yaptıkları harcamalarda da özellikle giyim-ayakkabı ve halı-kilim alışverişi patladı. Öte yandan Türkiye’den yurtdışına giden ziyaretçi sayısındaki artış bu dönemde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi artışını solladı.
EKONOMİ’nin 2025 yılına ilişkin Turizm İstatistikleri’nden yaptığı araştırmaya göre, turizm gideri pandemi sonrası süreçte 4 yılda yüzde 88 artarak 9,6 milyar dolara ulaştı, yurtdışına giden vatandaş sayısı da yüzde 64 artarak 11 milyon 897 bin 355’e çıktı. Türkiye’ye geçen yıl 63 milyon 917 bin 57 turist geldiği düşünüldüğünde, her gelen yaklaşık 5 turiste karşılık 1 Türk vatandaşı yurt dışına seyahate gitmiş. Yurt dışına seyahate giden vatandaşların, Türkiye’ye yurtdışından gelen ziyaretçilere oranı da 2022 yılında yüzde 14 iken, geçen yıl bu oran yüzde 18’e yükseldi. Aynı zamanda 2022-2025 arasında Türkiye’ye gelen turist sayısı yaklaşık yüzde 24 artarken, yurtdışına çıkan Türk vatandaşlarının sayısı yaklaşık yüzde 64 artarak çok daha hızlı yükseldi. Bu tablo, küresel turizmde Türkiye’nin artan çekiciliğinin yanı sıra Türklerin yurtdışı seyahatlerine olan talebinin de belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor. Yanı sıra bu tablo Türk vatandaşlarının yurt içinde tatil yapmaktansa yurt dışını görece daha ulaşılabilir bulmaya başladığına da işaret ediyor.
Öte yandan, yurtdışına ziyarete giden Türk vatandaşların kişi başı ortalama harcama tutarı 2022-2025 döneminde yüzde 15 artarak 807 dolara yükseldi, ortalama geceleme sayısı ise 15’ten 9,1’e indi. Verilere göre, turizm giderinin 7,3 milyar dolarını kişisel harcamalar; yaklaşık 2,3 milyar dolarını da paket tur harcamaları oluşturdu. Harcamaların alt kırılımları incelendiğinde, en yüksek tutar yaklaşık 2,5 milyar dolarla ‘diğer mal ve hizmetler’ kategorisinde oldu. Bu kalemde artış 4 yılda yüzde 160 olarak hesaplandı. En fazla harcamanın yapıldığı ikinci kategori 1,9 milyar dolarla ‘yeme-içme’ olurken, burada 2022’den bu yana artış yüzde 18 oldu. En fazla harcamanın yapıldığı üçüncü kategori ise 4 yılda yüzde 44 artarak 1,9 milyar dolara yaklaşan ‘konaklama’ oldu.
Bu dönemde Türk vatandaşlarının yurtdışı turizm harcamalarında da ilginç değişiklikler göze çarptı. Buna göre, son 4 yılda en yüksek artış yüzde 929 ile tur harcamalarında olurken, bu kalemdeki gider 22,8 milyon dolara ulaştı. Vatandaşların halı-kilim alışverişi de 2022’den bu yana yüzde 532 artarak 52,8 milyon dolara dayandı. Diğer bir çarpıcı artış da giyecek ve ayakkabıda oldu. Türk vatandaşlarının yurtdışı ziyaretlerinde yaptıkları giyim ve ayakkabı harcaması 4 yılda yüzde 261 artarak 829,3 milyon dolara dayandı.
Türk vatandaşları en çok ‘Gezi, eğlence, sportif ve kültürel faaliyetler’ için yurtdışına çıkarken, bu amaçla yurtdışına çıkan vatandaş sayısı 4 yılda yüzde 141 artarak 6 milyon 476 bin 968’e yükseldi. 2022’de yurtdışına çıkan vatandaşların yüzde 36’sı bu nedenle seyahat ederken, bu oran 2025’te yüzde 54’e çıktı. Öne çıkan ikinci ziyaret sebebi ise akraba ve arkadaş ziyareti… Bu nedenle yurtdışına giden vatandaşların sayısı son 4 yılda yüzde 16 artarak 2 milyon 96 bin 358 oldu. Geçen yıl iş amaçlı (konferans, toplantı, görev vb.) yurtdışına gidenlerin sayısı 1 milyon 368 bin 923 olurken, bu kırılımda ise son 4 yılda yüzde 21’lik düşüş yaşandı. 2022’de yurtdışına gidenlerin yüzde 24’ü iş için seyahat ederken, bu oranın 2025’e gelindiğinde yüzde 11’e gerilediği göze çarpıyor. Alışveriş amacıyla yurtdışına çıkanların sayısında da dikkat çekici artış söz konusu… Buna göre, alışveriş amacıyla yurtdışına çıkan vatandaşların sayısı 2022-2025 döneminde yüzde 149 artışla 810 bin 18’e tırmanırken, yurtdışına çıkış nedeni alışveriş olanların oranı 2022’deki yüzde 4 seviyesinden geçen yıl yüzde 7’ye çıktı.
