ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci kez göreve gelmesi sonrası jeoekonomik gelişmeler süratle değişirken, Avrupa Birliği’nin (AB) serbest ticaret anlaşmalarında atağa kalkması da küresel ekonomide dengeleri değiştirmeye devam ediyor. Önce Güney Amerika Ortak Pazarı (MERCOSUR) ile STA imzalayan AB, önceki gün de Hindistan ile tarihi anlaşmaya imza attı. Yaklaşık 2 milyarlık bir nüfusu kapsayan anlaşma, her iki tarafın da bugüne kadar sonuçlandırdığı en büyük STA olma özelliğini taşıyor.
Yanı sıra AB ile Hindistan arasında bir güvenlik ve savunma ortaklığı anlaşması da imzalandı. Çin rekabeti ile karşı karşıya olan ve ABD ile ilişkileri giderek bozulan AB için dünyanın dördüncü büyük ekonomisi olan Hindistan ile ilişkilerin çok boyutlu olarak geliştirilmesi jeostratejik dengeler açısından büyük önem taşıyor. STA, AB Konseyi’nin onayının ardından imzalanacak ve Avrupa Parlamentosu’nun onayına sunulacak.
Konuya ilişkin açıklama yapan İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, AB’nin Türkiye’nin en önemli ticaret partneri olduğunu hatırlatarak, “AB’nin MERCOSUR ve Hindistan ile sonuçlandırdığı serbest ticaret anlaşmaları, ülkemizin AB ile Gümrük Birliği anlaşmasını hızla güncellemesi gerektiğini bir kez daha göstermektedir” dedi. Avdagiç, Gümrük Birliği anlaşmasına göre Türkiye’nin AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı STA’lara uymakla yükümlü olduğunu ancak Türkiye’nin bu ülkelere ihracatının aynı şartlara tabi olmadığını vurgulayarak acil tedbir çağrısında bulundu.
İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu da anlaşmanın Türkiye’nin Gümrük Birliği kazanımları açısından olumsuz sonuçları olacağını belirtti. Zeytinoğlu, “Hindistan’ın gümrük indirimlerinden faydalanarak AB pazarına ihracatını artırması makine, otomotiv, kimya, tekstil gibi Türkiye açısından kritik sektörlerde rekabeti artıracak ve pazar payında azalmaya yol açacak” uyarısında bulundu.
Zeytinoğlu, Türkiye’nin Gümrük Birliği sebebiyle Hindistan kökenli ürünlere gümrük vergilerini düşürmek durumunda kalacağını ancak Hindistan pazarına eşdeğer erişimi olmayacağını vurguladı. Düşük maliyetli üretim ve ölçek ekonomisi ile Hindistan’ın AB pazarına imtiyazlı erişim sağlayacağını belirten Zeytinoğlu, doğrudan yabancı yatırımların Hindistan’a göç edebileceği riskine dikkat çekti.
İKV Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, yeni anlaşmanın içeriği ile ilgili şu teknik detayları paylaştı:
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, AB’nin Hindistan STA’sı ile ucuz sanayi üretimini garantiye almaya çalıştığını belirtti. Gültepe, “Hindistan’da asgari ücret bizim paramızla 9 bin 500 lira civarında seyrederken, bizde rakam bunun 3 katına yakın. Kısa vadede, Avrupalı alıcılar bu maliyet farkını bize karşı koz olarak kullanacaktır” dedi. Gültepe, Türkiye’nin yeşil dönüşüm ve lojistik hız avantajını perçinlemesi gerektiğini vurguladı.
Taraflar arasında STA dışında imzalanan bir başka anlaşmayla Hintli öğrencilerin, profesyonellerin ve nitelikli işgücünün AB ülkelerine girişi ve dolaşımına kolaylık getiriliyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “AB, Hintli öğrenciler için kota sınırı olmaksızın dolaşımı taahhüt ediyor” açıklamasında bulundu. Bu mekanizma, Avrupa’ya gelecek Hintli yetenekleri destekleyecek tek duraklı bir merkez olarak görev yapacak.
